Prof. Dr. Gülcan Kınacı

YAPIMI ZAHMETLİ YEMESİ LEZZETLİ GELENEKSEL TAT: MANTI

5 Aralık 2018 23:59
A
a
Geleneksel Türk mutfağında önemli bir yeri olan mantı, geçmişi çok eski olan sıcak yemeklerden biridir. Mantının temel maddesi olan hamur kısmı, dünyanın her yerinde benzer bir yapıdadır fakat kullanılan iç malzeme, katlama ve pişirme şekilleri farklı olabilmektedir. Mantı hamurunun hazırlanmasında un, yumurta, su, tuz kullanılmaktadır. Kolay şekil vermek ve suda pişerken dağılmaması için mantı hamuru sert yapıda olmalı ve iyi yoğrulmalıdır. Mantı hamuru açıldıktan sonra küçük parçalar halinde kesilerek içine kıyma, küçük kıyılmış kuşbaşı et, tavuk, mantar, pırasa, soğan, lor peyniri, mercimek, nohut, ıspanak ve patates tek olarak ya da çeşitli karışımlar halinde konulabilmektedir.
Mantı hamurunun hazırlanmasında kullanılan un bir karbonhidrat kaynağıdır. Karbonhidratlar özellikle kış aylarında vücuda enerji verdikleri ve sinir sisteminin iyi çalışmasına yardımcı oldukları, ayrıca hormon dengesini korudukları için beslenmede önemlidirler. Mantının çoğunu hamur oluşturduğu için %60’ı karbonhidrat demektir. Hamurun içine konulan yumurta bir yandan pişirme sırasında hamurun suda dağılmasını önlerken, mantının protein miktarı, vitamin ve minerallerine de katkıda bulunmaktadır. Bazı yörelerde iç malzemesi olarak kullanılan mercimek, nohut, patates gibi gıdalar da yüksek kaliteli karbonhidratlar olup, vücudun daha fazla enerji yakmasını sağlamaktadır. Mantının  içine ülkemizde genellikle kıyma konulurken, bazı ülkelerde örneğin Çin’de kıymanın yanına mantar, pırasa, marul gibi sebzeler de eklenerek mantının beslenmeye ve sağlığa yarayışlığı artırılmaktadır.
Bazı ülkelerde hamurun içine patates konulmakta böylece hem karbonhidrat hem de C vitamini içeriği artırılmaktadır. Ülkemizde çoğunlukla hazırlanan iç kıyma, soğan, maydanoz, tuz ve baharatlarla hazırlanır. Kırmızı etten hazırlanan kıyma hayvansal protein, demir, çinko ve özellikle B12 yönünden zengindir. Hayvansal proteinler kas sağlığı, bağışıklık sistemi ve sinir sisteminin düzenli çalışması, hücre ve doku yenilenmesi ve enerji kaynağı olarak önemlidir. Hayvansal proteinler çocuklar için büyümede etkili olup, kansızlığı önlemekte, zihinsel gelişmeyi sağlayıp, bağışıklığı güçlendirmektedir.
Yörelere göre farklı mantı hazırlama şekilleri vardır, örneğin Balıkesir yöresinde hazırlanan tavuklu mantıda hamur boş kapatılır, fırında kızartılıp üzerine haşlanmış tavuk eti, nohut, onların üzerine de  sarımsaklı yoğurt ve kızdırılmış tereyağı içine pul biber karışımı konulur. Tavuk eti de aynı kırmızı et gibi hayvansal protein yanında iyi bir demir ve çinko minerali ile B12 vitamini kaynağıdır. Tavuk etinde oldukça iyi bir miktarda bulunan  B vitaminleri saç, cilt ve göz sağlığına fayda sağlar, tavuk suyu pişirmede de kullanıldığı için birlikte vücudun eklemlerine destek olan ve rahatlatan kolajen madde sağlarlar. Ayrıca tavuk suyu kış aylarında karşılaşılan bazı hastalıklara karşı koruyucu pek çok madde de içermektedir. İçine nohut konulursa mantının protein değeri artmaktadır. Nohut açlık hissini yatıştıran, içeriğinde bulunan manganez ile cildi koruyan, liflerle kolestrol ve şekeri dengeleyen, Mo ile karaciğeri temizleyen, fosfor ile kan hücrelerinin artmasını sağlayan ve böbrekleri fazla tuzdan temizleyen bir gıdadır ve mantının içine konulması vücuda bu faydaları sağlamaktadır.
Eskişehir ve Kütahya yöresinde mantıda iç malzemesi olarak yeşil mercimek de kullanılmaktadır. Yeşil mercimek çocuklar, yaşlılar, hamileler ve kadınlar için önemli bir besindir. Yeşil mercimek ve nohut gibi baklagiller bitkisel protein kaynağı olma yanında iyi bir lif içeriğine de sahiptirler. Demir, çinko, magnezyum minerali yanında B1, B2, B3, folik asit(B9), B12 ve E vitaminini de bünyesinde bulundurmaktadırlar. Bu gıdalar  hem bitkisel protein, hem karbonhidrat içerdikleri ve bazı vitamin ve minerallerce zengin oldukları için  mantıda  kullanılması, mantının besleyiciliğini artırmaktadır. Mantının üstüne kızdırılan tereyağı ile hem hayvansal proteinler hem de yağ içeriği artırılmaktadır. Hazırlanan domatesli ve salçalı sos ile C vitamini içeriği artmakta böylece vücudun bağışıklığı güçlenmekte, likopen ile de kansere karşı korunma sağlanmaktadır. Üstüne dökülen yoğurt ve domates sosunun içine konulan sarımsak, kolestrol ve tansiyonun düşürülmesine yardımcı olur, bağışıklığa katkı yapar, cildin yaşlanmasını geciktirir, virüs, mantar enfeksiyonlarını engeller, sülfür bileşikleri ile iltihaplı hastalıklara karşı koruma sağlar.
Tereyağı ısıtılırken içine konulan kırmızı pul biberdeki capsaicin maddesi metabolizmayı hızlandırmakta, soğuk algınlığı ve gribe karşı etkili olmaktadır. Mantıyı oluşturan un, et, baklagil, sebze, yağ  bileşimine göre kalori değeri değişse de iki-üç haftada bir yenilmesi önerilecek yararlı bir gıdadır. İçerdiği karbonhidrat ile vücuda enerji; et, nohut, mercimek, yoğurt, tereyağı, yumurta, mantar ile protein; patates, ıspanak, pırasa vb. sebzelerle vitamin ve mineral sağlamaktadır. Mantı yenilen miktara dikkat edildiğinde her yaştaki insanın tüketebileceği tek başına yeterli ve lezzetli bir gıdadır.
1000
icon

Henüz yorum yapılmadı,
İlk Yorum yapan siz olun...

alinti yazarlar ALINTI YAZARLAR
hava durumu HAVA DURUMU
anket ANKET

e-gazete E-GAZETE
sayfalar SAYFALAR
arşiv HABER ARŞİVİ
linkler LİNKLER
duyurular DUYURULAR
Bu haber ilginizi çekebilir! Kapat


Eskişehir ve Eskişehirspor haberleri için gerçek kaynağınız Son Haber Gazetesi