Uluslararası Af Örgütü İnsanlığın bilimde, teknolojide, sanatta, iletişimde velhasıl her alandaki gelişimine paralel olarak insan hakları bilinci değişiyor ve gelişiyor. İnsan hakları mücadelesi yaygınlaşıyor, derinleşiyor. Olması gereken de budur. Çünkü tüm insanlığı her türlü haksızlıktan ve zulümden koruyacak en önemli şey insan hakları bilinci ve mücadelesidir.
Ülkemizde de insan hakları mücadelesinin bir ürünü ve aynı zamanda aracı olan çeşitli örgütler vardır: İnsan Hakları Derneği (İHD), İnsan Hakları ve Mazlumlar İçin Dayanışma Derneği (Mazlum Der), Türkiye İnsan Hakları Vakfı (TİHV), Eğitim Hakları Derneği (EHD), Uluslararası Af Örgütü (UAÖ) bunlardan en önemlileri sayılabilir.
Ben bu örgütlerden İHD’nin, EHD’nin ve UAÖ’nin halen üyesiyim. Geçmişten bu güne üyesi olduğum insan hakları kuruluşlarının kararları ve bana verdiği yetkiler gereği birçok çalışma yaptım; yapılan çalışmalara katıldım. Üyesi olmadığım kurumların da çalışmalarını izledim; zaman zaman onlarla ortak çalışma ortamlarında bulundum.
İnsan hakları örgütlerini ihlalci devletler, ihlalci kamu görevlileri sevmezler. Çünkü gerçek bir insan hakları örgütü, devletlerin, kamu kurumlarının ve dolayımla kamu görevlilerin bireylere yönelik ayrımcılıklarını, hak ihlallerini çalışma konusu yapar. Ayrımcılık ve hak ihlallerini takip eder; raporlar. Gerektiğinde bazı bilgileri, ayrımcılık- hak ihlali yapan kamu görevlilerini teşhir eder.
İnsan hakları savunucusu kimliğini hak etmek isteyen birey kafasındaki ötekilerden arınmalıdır. Örneğin bir Türk iseniz bir Kürt’ün, Roman’ın, Ermeni’nin de aynı haklara sahip olduğunu kabul edecek ve onun haklarını da savunacaksınız. Kürt, Roman, Ermeni iseniz bir Türk’ün haklarını da kabul edecek ve savunacaksınız. Siyasi, dini inancınız ve düşünceleriniz ne olursa olsun kimseyi üstün veya daha önemsiz görmeyeceksiniz. Birisi bir ayrımcılık gördüğünde, hakları ihlal edildiğinde yanında olacaksınız.
Sizden farklı olanlar söz konusu olduğunda ‘ama, ancak, lakin, fakat…’ ile başlayan cümleler kuruyorsanız kusura bakmayın siz insan hakları savunucusu kıvamında değilsiniz demektir.
‘Ama, ancak, lakin, fakat…’ insan hakları söz konusu olduğunda kullanmadığınız sözcüklerdense veya kendinizle mücadele etmeye, değişmeye hazırsanız bir insan hakları örgütüyle birlikte çalışmalısınız, üyesi olmalısınız.
Çalışmalarına katılabileceğiniz, üyesi olabileceğiniz örgüt, Türkiye merkezli bir veya birkaç örgüt olabileceği gibi dünyanın 162 ülkesinde faaliyet gösteren UAÖ’de olabilir. Ben sizlere kısaca Uluslararası Af Örgütü veya Amnesty International olarak bilinen UAÖ hakkında kısaca bilgi vermek istiyorum.
Uluslararası Af Örgütü’nü 1961 yılında, Londra'da İngiliz Avukat Peter Benenson ve Eric Baker adlı kişiler kurmuştur. Böyle bir örgüt kurma fikri, hükümetlerin kendi halklarına karşı haksız davranışlarını defalarca okumalarından sonra oluşmuştur.
UAÖ Türkiye şubesinin kuruluş süreci 1995 yılında İstanbul’daki UAÖ gönüllülerinin başlattığı çalışmalara dayanır. İstanbul’daki gönüllü UAÖ üyeleri ilk çalışmalarına, 1996 yılında Çin Halk Cumhuriyeti’ndeki insan hakları ihlallerine dikkatleri çekerek başladılar. 2001 yılı içinde UAÖ Türkiye Gönüllüleri, Uluslararası Af Örgütü Türkiye Şubesi’nin kurulması için TC. İçişleri Bakanlığı’na başvuruda bulundu. Kuruluş Türkiye’deki bürokrasi ve mevzuat nedeniyle bir süre engellendi. Ancak, UAÖ Türkiye gönüllüleri uluslararası hareketin de desteğini alarak; etkin bir hukuk mücadelesi ve lobi çalışması yürüttüler. Yürütülen kampanya sonucunda, UAÖ Türkiye Şubesi 2002 yılında resmen kurulmuş oldu.
UAÖ, Evrensel İnsan Hakları Bildirgesi ve diğer uluslararası standartlarca belirlenmiş her türlü insan hakkını savunmayı ve teşvik etmeyi amaçlayan uluslararası bir sivil toplum kuruluşudur. Hiçbir devlete, siyasi düşünceye veya dine bağlı değildir. Kâr amacı gütmez. Özellikle düşünce suçlularının serbest bırakılması, siyasî suçluların adil bir şekilde yargılanması; işkencenin, idamın ve tutuklulara gösterilebilecek her türlü zulmün ortadan kaldırılması; siyasi cinayet ve insan kaçırmalara ve her türlü insan hakları ihlallerine karşı durulması için çeşitli kampanyalar düzenler.
Haklarını ihlalcilerin insafına bırakmak istemeyen okurlarıma, daha fazla bilgi için ‘www.amnesty.org.tr’ adresini öneririm.
nurettinaldemir@gmail.com 10.03.2010