SEMİH DEMİRAL

BASINÇLI GAZ TÜPLERİNDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ

27 Şubat 2020 00:05
A
a
Basınçlı gaz tüpleri endüstrilerde, atölyelerde sıklıkla kullanılan tehlikeli ekipmanlardır. Bu ekipmanlar kaynak, kesim faaliyetlerinde, laboratuvar faaliyetlerinde kullanılmakta ve son derece yararlı ekipmanlardır. Ancak bu ekipmanların uygun bir şekilde kullanılmaması tehlikeli olabilir. Basınçlı gaz tüpleri içindeki gazlar renksiz, kokusuz, tatsız olabilmekte, gazların çoğu oldukça zehirlidir ve en önemlisi de yanıcı ve patlayıcıdırlar. Basınçlı gaz tüpleri sıkıştırılmış gazlar, sıvılaştırılmış gazlar ve çözünmüş gazlar olarak gruplandırılabilir. Sıvılaştırılmış gazlar, basınç altındaki silindirlerin içindeyken normal sıcaklıklarda sıvı olabilen gazlardır. Susuz amonyak, klor, propan, azotoksit ve karbondioksit sıvılaştırılmış gazlara örnektir. Sıkıştırılmış gazlar çok yüksek basınçlarda bile normal sıcaklıklarda sıkıştırıldıklarında sıvı olmazlar. Bunların yaygın örnekleri oksijen, azot, helyum ve argon. Asetilen, çözülen tek yaygın gazdır. Asetilen kimyasal olarak çok kararsızdır. Atmosferik basınçta bile, asetilen gazı patlayabilir. Oksitleyici gazlar arasında atmosferik konsantrasyonlardan (yüzde 23-25'in üzerinde) daha yüksek oksijen içeren gazlar, azot oksitler ve klor ve flor gibi halojen gazları bulunur. Bu gazlar çoğu yanıcı gaz, yanıcı ve yanıcı sıvılar, yağlar, gresler, birçok plastik ve kumaş gibi organik (karbon içeren) maddeler, ince bölünmüş metaller, hidrazin, hidrojen, hidridler, sülfür veya sülfür bileşikleri, silikon ve amonyak veya amonyak bileşikleri gibi diğer oksitlenebilir maddeler gibi yanıcı maddelerle hızlı ve şiddetli reaksiyona girebilir. Argon, helyum, neon ve azot gibi inert gazlar toksik değildir ve yanmaz veya patlamaz. Ancak yeterince yüksek konsantrasyonlarda bulunurlarsa yaralanma veya ölüme neden olabilirler. Bazı sıkıştırılmış gazlar aşındırıcıdır. Temas halinde vücut dokularını yakabilir ve yok edebilirler. Aşındırıcı gazlar ayrıca metallere saldırabilir ve korozyona uğrayabilir. Yaygın aşındırıcı gazlar arasında amonyak, hidrojen klorür, klor ve metilamin bulunur.
Basınçlı kaplar, Kaynaklı, 0,5 bar’dan daha yüksek iç basınca tabi tutulması amaçlanan, hava ve azot gazı içeren ve yakma amacı dışında kullanılan kaplar, Alaşımsız çelikten veya alaşımsız alüminyumdan veya yaşlandıkça sertleşmeyen alüminyum alaşımından yapılmış olan, basınç altında kabın direncine katkıda bulunan parçalar ve donanımlar, Dışa doğru bombeleşerek kapatılmış, dairesel kesitli ve/veya düz uçları silindirik olan kısımla aynı eksen etrafında dönen silindirik bölümden veya iki bombeli ucu aynı eksen etrafında dönen bir silindirik bölümün herhangi birinden yapılan kaplar, Asgari çalışma sıcaklığı –50°C’den düşük; azami çalışma sıcaklığı ise çelik için 300°C’den, alüminyum veya alüminyum alaşımlı kaplar için 100°C’den fazla olmayan kaplar ve Kabın azami çalışma basıncı 30 bar’dan fazla ve bu basınç ile kabın kapasitesi (PS x V’nin çarpımı) 10.000 bar × litreden fazla olmayan kaplar olarak tanımlanmaktadır.
İmalatçılar, PS x V çarpımı 50 bar x litreden fazla olan kapları piyasaya arz ederken, bu kapların üretiminde dikkat edilmesi gereken temel güvenlik gereklerine uygun olarak tasarlandığını ve imal edildiğini temin etmesi gerekir. İmalatçılar, PS x V çarpımı 50 bar x litre veya daha az olan kapları piyasaya arz ederken, bu kapların genel kabul görmüş mühendislik uygulamalarına göre tasarlandığını ve imal edildiğini temin etmesi gerekmektedir.
Bu ekipmanların taşınması, kullanımı ve depolamasında bir çok dikkat edilmesi gereken hususlar vardır. Basınçlı gaz tüpleri içindeki maddeler patlayıcı, yanıcı, oksitleyici, aşındırıcı, piroforik, piroteknik, inert ve zehirleyici özelliklerde olabilmektedir. Asetilen, Propan gibi patlayıcı gazlar en çok tehlike oluşturan gaz türleridir. Çevresine ısı yayan oksitleyici maddeler yakıcı özellikte gazlardır. Oksijen tüpleri bu nitelikte bir gazdır. Dolayısıyla oksijen tüpleri ile parlayıcı, patlayıcı, aşındırıcı, toksik maddeler ve gaz tüpleri bir arada depolanmamalıdır. Asetilen, bütan, etilen, hidrojen, metilamin ve vinil klorür gibi yanıcı gazlar belirli koşullar altında yanabilir veya patlayabilir. Basınçlı gaz tüpleri yüksek sıcaklıklarda genleşerek patlayıcı olabilmektedir. Özellikle 50⁰C fazla bir ısıya maruz kalmamalıdır. Basınçlı gaz tüpleri sürekli havalanabilir alanlarda depolanmalıdır. Güneş ışığından, yanıcı maddelerden, ısı kaynaklarından ve binalardan uzak noktalarda depolanmalıdır. Basınçlı gaz tüplerinin en tehlikeli noktası üst kısımlarındaki vanalarıdır. Vanalardan veya tesisat bağlantı hortum ve borularında gaz kaçakları yaşanabilmektedir. Gazı yoğunluğuna göre ve cinsine göre gaz algılama dedektörlerinin kurulması tehlikeli durumlarda önlem alabilmeyi sağlayabilmektedir.
Basınçlı gaz tüplerinin vanaları koruma kapakları ile kapalı olmalıdır. En çok yaşanan kaza tipi tüplerin devrilmesi durumunda vananın kırılması sonucu basınçlı bir şekilde tüplerin hareket etmesidir. Bu tür kazalardan korunmak için koruyucu başlık kullanımı haricinde tüpler iki noktadan zincir ile bağlı tutulmalıdır. Tüpler depolanırken ve bir noktadan başka bir noktaya aktarılırken dik konumda ve zincir ile bağlı bir şekilde tutulmalıdır. Basınçlı gaz tüpleri ısı kaynaklarından, kaynak, kesim ve taşlama alanlarından en az 6 m uzakta konumlandırılmalıdır. Hortum tesisatlarında mutlaka alev geri tepme emniyet ventilleri olmalıdır. Bu ekipman alevin tüpe doğru akması durumunda gazı kesen cihazdır. Patlayıcı gazlar belirli bir konsantrasyonda patlama gerçekleşebilmektedir. Asetilen gazı %2,5-%85, Hidrojen %4-%70, Propan %2,1-%9,1, Doğalgaz %5-%15 aralığında patlayabilmektedir. Patlamanın olabilmesi için belirtilen bu aralıklarda gaz olması, en az %12 oksijen olması ve bir tutuşturma kaynağının olması patlama için yeterli bir durumdur. Patlamadan korunmak için öncelikle patlayıcı ortam oluşumu engellenmelidir. Yani patlayıcı gazın ortama çıkması ve yayılması engellenmelidir. Basınçlı gaz tüplerinin depolandığı ve kullanıldığı yerlere gazın cinsine uygun kaçakların algılanabilmesi için gaz algılama dedektörleri konumlandırılmalıdır. Patlamadan korunmada en önemli korunma yöntemi basınçlı gaz tüplerinin bulunduğu ortamların iyi bir şekilde havalandırılmasıdır. Havalanma ile patlayıcı gaz konsantrasyonunun seyreltilmesi söz konusudur.
Basınçlı gaz tüplerinin kullanıldığı, depolandığı yerde sulu ve tozlu yangın söndürme sistemleri ve ekipmanları bulunmalıdır. Yangın durumunda basınçlı gaz tüpleri su ile soğutulmalı ve yangın bölgesinden bu tüpler uzaklaştırılmalıdır.
Güvende kalın.
 
1000
icon

Henüz yorum yapılmadı,
İlk Yorum yapan siz olun...

alinti yazarlar ALINTI YAZARLAR
hava durumu HAVA DURUMU
anket ANKET

e-gazete E-GAZETE
sayfalar SAYFALAR
arşiv HABER ARŞİVİ
linkler LİNKLER
duyurular DUYURULAR
Bu haber ilginizi çekebilir! Kapat


Eskişehir ve Eskişehirspor haberleri için gerçek kaynağınız Son Haber Gazetesi