SEMİH DEMİRAL

ÇALIŞANLARIN ÇALIŞMAKTAN KAÇINMA HAKKI

20 Şubat 2020 00:05
A
a
Çalışma hayatında çalışanların en büyük haklarından birisi iş sağlığı ve güvenliği hakkıdır. Bu hak temelde anayasaya dayandırılabilir. İşyerlerinde iş kazaları ve meslek hastalıkları zarar görenler ile birlikte, ailelerini, yakınlarını, toplumu, işyerlerini ve hatta ülke ekonomisini olumsuz yönde etkilemektedir. 2012 yılında çıkarılan İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile birlikte bu konuda önemli iyileşmeler yaşanmıştır, fakat kat edilmesi gereken daha birçok yol vardır.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 13. Maddesinde çalışanlara belirli koşulların oluşması durumunda çalışanlara, işçilere çalışmaktan kaçınma hakkı vermiştir. Bu kanun ile birlikte iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili birçok değişim yaşanmıştır. İşverenlere birçok sorumluluk yüklemiştir. İşverenler işyerlerinde gerekli olan tüm iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini almakla mükelleftir. Mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dâhil her türlü tedbirin alınması, organizasyonun yapılması, gerekli araç ve gereçlerin sağlanması, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun hale getirilmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi için çalışmalar yapar. İşyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını izler, denetler ve uygunsuzlukların giderilmesini sağlar. Risk değerlendirmesi yapar veya yaptırır. Çalışana görev verirken, çalışanın sağlık ve güvenlik yönünden işe uygunluğunu göz önüne alır. Yeterli bilgi ve talimat verilenler dışındaki çalışanların hayati ve özel tehlike bulunan yerlere girmemesi için gerekli tedbirleri alır. Tüzel kişiliği olan işyeri, kurum ve kuruluşlarda işveren adına hareket eden, işyerinin yönetiminde görev alan işveren vekilleri bu sorumlulukları yerine getirmekle mükelleftir. Peki, çalışan kimdir? Çalışan; Kendi özel kanunlarındaki statülerine bakılmaksızın kamu veya özel işyerlerinde istihdam edilen gerçek kişiye denilmektedir.
Her işyerinde ve yapılan işlerde birçok tehlike ve risk vardır. Bu risklere karşı öncelikle kaynağında yok edecek önlemler geliştirmek, sonra çalışma ortamında gerekli önlemleri almak, bu yöntemler ile tam olarak risk azaltılamadığında kişisel koruyucu donanımlar kullanılarak risklerden korunma sağlanmalıdır. Belirtilen bu hususlara riayet edilmemesi, gerekli önlemlerin alınmaması veya belirlenmiş olan risklerden çok daha farklı ciddi ve yakın tehlike ile karşı karşıya kalan çalışanlar kurula, kurulun bulunmadığı işyerlerinde ise işverene başvurarak durumun tespit edilmesini ve gerekli tedbirlerin alınmasına karar verilmesini talep edebilir. Diğer bir ifade ile çalışmaktan kaçınma hakkını kullanmak isteyen çalışanlar, konunun teknik özellikler taşıması nedeniyle kendiliğinden buna karar veremeyecekler, işyerinde ciddi ve yakın bir tehlikenin varlığı konusunda iş sağlığı ve güvenliği kurulunun yazılı tespitini almaları gerekecektir.
İşverenler, 50 ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde işveren, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalışmalarda bulunmak üzere İş sağlığı ve güvenliği kurulu oluşturmak zorundadır. İşveren, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına uygun alınmış olan kurul kararlarını da uygulamakla yükümlüdür. Kurul acilen toplanarak, işveren ise derhâl kararını verir ve durumu tutanakla tespit eder. Karar, çalışana ve çalışan temsilcisine yazılı olarak bildirilir. Kurul veya işverenin çalışanın talebi yönünde karar vermesi hâlinde çalışan, gerekli tedbirler alınıncaya kadar çalışmaktan kaçınabilir. İşçinin işine devam etmesi onun sağlığı ve yaşayışı bakımından tehlike arz ediyorsa bu takdirde, işe devam etmesini istemek onun haklarını tanımamak anlamına gelir. Böyle bir sonuç ise hiçbir zaman kabul edilemez. Örnek verecek olursak yüksekte çalışma yapacak işçilere emniyet kemeri vermemek, güvenli iskele ve ekipmanlar ile çalışılmaması, patlayıcı gaz kaçağının varlığının tespit edilmesi, zehirli bir madde kaçağının olması, yaptığı iş ile ilgili risklere uygun kişisel koruyucu donanım verilmemesi çalışanların çalışmaktan kaçınma haklarını kullanabilecekleri bazı durumlardır.
Çalışanların çalışmaktan kaçındığı dönemdeki ücreti ile kanunlardan ve iş sözleşmesinden doğan diğer hakları saklıdır. İşçilerin çalışmaktan kaçındığı dönemdeki ücreti ile kanunlardan ve iş sözleşmesinden doğan diğer hakları saklıdır. Bu ücretlerinde her hangi bir kesintiye gidilemez. Öte yandan işçi bu konuda gerek iş sağlığı ve güvenliği kurulundan gerekse işverenden olumlu bir cevap alamazsa şüphesiz ki idareye ve yargıya başvurma hakkını kullanabilecektir. Çalışanlar ciddi ve yakın tehlikenin önlenemez olduğu durumlarda işyerini veya tehlikeli bölgeyi terk ederek belirlenen güvenli yere gider. Çalışanların bu hareketlerinden dolayı hakları kısıtlanamaz. Çalışanın, talep etmelerine rağmen gerekli tedbirlerin alınmadığı durumlarda iş sözleşmesini feshedebilir. Çalışma Bakanlığının işyerinde işin durdurması hâlinde çalışmaktan kaçınma hakkı kullanılamamaktadır.
Anayasanın 17. Maddesine göre “Herkes yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir. İşyerinde iş sağlığı ve güvenliği açısından çalışanın sağlığını bozacak veya vücut bütünlüğünü tehlikeye sokacak ciddi ve yakın bir tehlike ile karşı karşıya kalınması halinde gerekli yerlere çalışanın bildirim yapması durumunda tehlike giderilinceye kadar iş görmekten kaçınılabilmektedir. Çalışanların, iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri alınmamış, mesleki risklerin ortaya çıkabileceği işyerinde çalışmaya zorlanamaz. Sosyal hukuk devletinin en temel görevlerinden birisi yaşama haklarını güvence altına almaktır. Dolayısıyla, işyerlerinde yakın ve acil tehlikeler ile karşı karşıya kalan çalışanların kendilerini korumaları en doğal haklarıdır. Çalışmaktan kaçınma hakkının İSG Kanunu tarafından güvence altına alınması, çalışanların ücret ve diğer haklarının sağlanması sosyal bir hukuk devleti olmanın gereğidir.
Güvende kalın.
 
1000
icon

Henüz yorum yapılmadı,
İlk Yorum yapan siz olun...

alinti yazarlar ALINTI YAZARLAR
hava durumu HAVA DURUMU
anket ANKET

e-gazete E-GAZETE
sayfalar SAYFALAR
arşiv HABER ARŞİVİ
linkler LİNKLER
duyurular DUYURULAR
Bu haber ilginizi çekebilir! Kapat


Eskişehir ve Eskişehirspor haberleri için gerçek kaynağınız Son Haber Gazetesi