Nesli Özkay Dikkaya

ÇOCUKLARI SAVAŞA HAZIRLAMA ÇABASI: OSMANLI GENÇ DERNEKLERİ

4 Aralık 2021 00:05
A
a
Ercan Kardeşler Kuyumculuk

Birinci Dünya Savaşı yıllarında büyük oranda yaşanan insan kaybı ordu ve vatan savunması için en önemli problemlerden biriydi. Ölümlerin çoğu daha ziyade hastalıklardan kaynaklanmaktaydı. Türk askerinin bedenen sağlıksız ve zayıf olduğu görüşleri Balkan Savaşları yenilgisinden itibaren tartışılan bir konu olmuştu. Bununla birlikte uzun yıllardır savaş içerisinde olan memleketin gençlerini seferber etmek zor bir meseleydi. Savaş esnasında askerlerin firar etme oranı da çok yüksekti. Bu nedenlerden dolayı ordunun gerisinde güçlü ve hazırlıklı bir gençlik oluşturulmalı, gençlerin askerliğe karşı olan direnci kırılmalı ve bununla beraber gençlere sağlık, ilkyardım, temizlik ve beden terbiyesi dersleri de verilerek gençler bilinçlendirilmeliydi. Osmanlı Devleti, Genç Dernekleri’ni kurarak gençleri bu yönlerde eğitmeyi planlamaktaydı. Genç Dernekleri’nin en önemli özelliklerinden biri derneğe katılma zorunluluğunun, önceden kurulan derneklerin aksine, kırsal kesimde yaşayan ve okula gitmeyen gençleri de kapsamasıydı. Böylece okullu gençlerin zaten çok az olduğu memlekette asıl güç kaynağı olan kesime ulaşılacaktı.

Osmanlı Devleti’nin topyekûn bir savaş özelliği taşıyan Birinci Dünya Savaşı’na girmesinden yaklaşık iki yıl sonra kurulan Osmanlı Genç Dernekleri, savaş esnasında artan asker ihtiyacını karşılamak için meydana getirilmişti. Böylece gençler daha askerlik çağına gelmeden çeşitli yönlerden eğitilecek ve ihtiyaç halinde bu gençler askere çağırıldıklarında hazırlıklı olarak savaşa katılabileceklerdi. Birinci Dünya Savaşı Osmanlı Devleti’nin Müslüman gençlerinin her an orduya katılmak için hazırlıklı olmasını gerektiriyordu. Ancak yıllardır savaş içindeki Osmanlı Devleti, ne zaman biteceği belli olamayan bir savaş için daha yaşları çok küçük olan bu gençleri asker olarak yetiştirmenin zorluğunun farkındaydı. Bu farkındalıktan dolayı dernekleri kendine bağlı olarak teşkil eden Harbiye Nezareti, Osmanlı Genç Dernekleri’nin kuruluş amacını halka anlatırken gençleri “asker olarak yetişmek niyetinde olmadıklarını” sürekli olarak vurgulamak zorunda kalmıştı.


Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı hükümeti, müttefiki olan Almanya ile askeri olarak da yakınlaşmaya çalışmıştı. Mareşal Von der Goltz’un tavsiyeleri dikkate alınarak oluşturulan Genç Dernekleri buna en iyi örnekti. Çünkü Von der Goltz ve Von Hoff Beyler Almanya’da böyle bir örgütlenmeyi gerçekleştirmişler ve başarıya ulaşmışlardı. Müttefiki oldukları Osmanlı’nın gençlerinin de aynı doğrultuda yetiştirilmesini istiyorlardı. Böylece ordunun arkasında önemli bir ihtiyat kuvveti oluşturulabilecek ve ihtiyaç halinde bunlar hazırlıklı bir şekilde cepheye gönderilebileceklerdi. Büyük insan kayıplarının yaşandığı bu savaş esnasında Osmanlı Harbiye Nezareti’nin düşüncesi de buna paraleldi. Hükümet tarafından doğrudan Harbiye Nezareti’ne bağlı olarak kurulan bu dernekler sayesinde İttihat ve Terakki hükümeti gençler üzerinde etkili olabileceklerdi. Genç Dernekleri, savaş yıllarının ihtiyaçlarına uygun düzenlemelerle oluşturulmuştu. Gençlerin askerliğe hazırlanmasının yanında asker olmaya karşı var olan isteksizlikleri de kırılmaya çalışılmıştı. Derneklerin savaş koşullarında üzerinde durduğu bir diğer konu bulaşıcı hastalık ve kazalara karşı gençleri bilinçlendirmekti. Bundan dolayı temizlik, ilkyardım, sağlıklı beslenme ve vücutlarını kuvvetlendirme gibi konularda da eğitimler verilmişti.

 

Genç Dernekleri kuruluşundan Temmuz 1917’ye kadar çeşitli vilayetlerde ve müstakil livalarda 706 şubeye ulaşabilmişti. Ancak telgraflardan anlaşıldığına göre, dernekler daha çok Anadolu’nun savaş bölgelerine uzak yerlerinde örgütlenebilmişti. Savaş bölgelerinde ve merkeze uzak olan yerlerde örgütlenme gerçekleştirilememişti.

Genç Dernekleri Müfettişliği ve Harbiye Nezareti genel gidişattan memnun olmadıklarını sık sık dile getirmişlerdi. Memleket gezisine çıkıp dernek teşkilatlarını kontrol eden Genç Dernekleri Müfettiş-i Umumisi Miralay Von Hoff, bu gezisinden sonra Gürbüz teşkilatlarının neredeyse hiç oluşturulmadığı, rehber eksikliğinin çok fazla olduğu, derneklerin daha çok vilayet ve liva merkezlerinde yoğunlaşması, civardaki köy ve kasabalarda dernek kurulmaması gibi konulardan şikâyet etmişti. Harbiye Nazırı Enver Paşa da aldığı bilgiler doğrultusunda bu derneklere çok fazla önem verilmiyor olduğundan yakınmaktaydı.

Dernekler hakkında ortaya çıkan önemli bir konu da gençlerin askerliğe olan isteksizlikleriydi. Trablusgarp Savaşı’ndan bu yana yaklaşık on yıldır savaş içerisinde olan devletin gençleri ne zaman biteceği meçhul olan askerlik görevini üstüne almak istemiyordu. Ayrıca ailenin erkeklerinin zaten cephede olmasından dolayı zirai faaliyetler de küçük yaştaki gençlere kalmıştı. Ailelerinin geçimlerini sağlamak ve hasat işleriyle uğraşmak onlara kalmıştı. Bu durum karşısında bu işleri bırakıp askeri talimlere katılmak istemiyorlardı. Aileler de askerlik çağına gelmemiş çocuklarını bu eğitimlere göndermek istemiyorlardı. Dolayısıyla talimlere katılmak zorunlu olduğu halde gençler talimlere katılmıyor veya firar ediyorlardı. 

Genel olarak bakıldığında, Genç Dernekleri savaş şartları içerisinde örgütlenmeye çalışmış, umulan seviyede olmasa da bir dereceye kadar başarılı olabilmişti. Sistematik eğitimlerle güçlü bir gençlik oluşturulma hedefi devlet için önemliydi. Uzun yıllar savaşta olan ve cephelerde olduğu kadar cephe gerisinde de birçok gencini yitiren memleketin geride kalan gençleri zorlu şartlara hazırlanmalıydı. Sonuçta vatanın selameti ve kurutuluşu genç neslin ellerindeydi. Ancak bu dernekler istenilen seviyeye ulaşamamış, Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Savaşı’nda yenilmesinin ardından da işlevselliğini yitirmişti.

Arıman Web reklam
ECC Tur
1000
icon

Henüz yorum yapılmadı,
İlk Yorum yapan siz olun...

alinti yazarlar ALINTI YAZARLAR
hava durumu HAVA DURUMU
anket ANKET

e-gazete E-GAZETE
sayfalar SAYFALAR
arşiv HABER ARŞİVİ
linkler LİNKLER
duyurular DUYURULAR
Bu haber ilginizi çekebilir! Kapat


Eskişehir ve Eskişehirspor haberleri için gerçek kaynağınız Sonhaber Gazetesi
Göksel Tantuni Eskişehir