Nesli Özkay Dikkaya

KIBRIS BARIŞ HAREKATI

23 Temmuz 2022 08:06
A
a
Ercan Kardeşler Kuyumculuk
20 Temmuz’da yıl dönümü olan Kıbrıs Barış Harekatı’nın Cumhuriyet tarihimizde önemli bir yeri vardır. Kıbrıs sorunu, Osmanlı Devleti zamanında başlamış, 1878 Ayastefanos Antlaşması ile tohumlarını atmıştır. 1950’li yıllara gelindiğinde ise Kıbrıs Türk dış politikasının en önemli konularından biri olmuştur.
Kıbrıs’taki uyuşmazlık, orada yaşan Rumların adayı Yunanistan ile birleştirme ideali olan ENOSİS’i gerçekleştirmek istemesi ve adada yaşayan Türklerin varlığını koruma çabasından kaynaklanıyordu. Ancak 1950’li yıllara kadar Yunanistan, Kıbrıs konusunda fiilen bir teşebbüste bulunmamıştı. 1951 yılına gelindiğinde ise Yunanistan, Birleşmiş Milletlerin toplantısında Kıbrıs’ın Yunanistan’a ilhakını istemişti. Böylelikle Yunanistan, Kıbrıs meselesini bir devlet politikası haline getirdiğini ilan ediyordu. Yunan hükümeti her türlü desteği vererek EOKA silahlı örgütünün kurulmasına yardım etti veEOKA’nın Türklere saldırıları zamanla dehşet verici boyutlara ulaştı.
1960’lı yıllara gelindiğinde Kıbrıs’ta önemli gelişmeler yaşandı. Öncelikle 16 Ağustos 1960’ta bağımsız Kıbrıs Cumhuriyeti ilan edildi, ardından 82 yıldır Kıbrıs’ta hüküm süren İngilizlerin egemenliği sona erdi. Ancak bu gelişmeler adada huzurun sağlanmasına yetmedi. EOKA saldırıları Yunanistan’ın desteğiyle şiddetini artırarak devam ediyor, verilen uluslararası çabalar fayda etmiyordu. En sonunda Türkiye, Kıbrıs’a müdahale edeceğini açıklıyor, ABD Başkanı Johnson ise Başbakan İsmet İnönü’ye mektup göndererek Türkiye’yi tehdit ediyordu. Sonuç olarak 1964’te adaya yapılması planlanan müdahale gerçekleştirilemedi.
1974 yılına gelindiğinde Yunan askeri rejiminin Kıbrıs’taki temsilcileri harekete geçti ve Kıbrıs Ortodoks Kilisesi Başpiskoposu ve Bağımsız Kıbrıs Cumhuriyeti'nin ilk cumhurbaşkanı olan Makarios’u devirdiler. Bu olay apaçık bir Yunan müdahalesiydi. Böylece Kıbrıs’ta anayasal düzen yıkılıyor ve gayrimeşru bir askeri yönetim kuruluyordu. Türkiye ise hem içeride hem uluslararası arenada, yapılan bu anlaşma ihlaline karşı durmaya çalışıyordu.
Barışçıl çabalar sonuç vermeyince Türk ordusu 20 Temmuz 1974 tarihinde adaya müdahale etti. Tam bir başarı ile sonuçlanan bu harekat askeri bir baskın harekatıydı. Birinci Barış Harekatı’nın en başta gelen özelliği kara, deniz ve hava kuvvetlerinin tam bir iş birliği ile hareket edip sonuç almasıydı. Türk Silahlı Kuvvetlerinin, denizaşırı bir adaya çıkarmayı bu kadar kısa bir zamanda yapması ve harekatızaferle sonuçlandırması dünyada büyük bir yankı uyandırmıştı.
Bu harekatın ardından Güvenlik Konseyi’nin yaptığı ateşkes çağrısına Türkiye tarafı hemen olumlu yanıt verdi ve Kıbrıs’taki uyuşmazlığın barışçıl yollarla çözülmesi için Cenevre’de toplanan konferans bir sonuca varmayı başardı. Bu konferansta Türkiye, İngiltere ve Yunanistan arasında ateşkes imzalandı ancak Rum tarafı konferansta varılan anlaşmalara uymadı. Ardından yapılan İkinci Cenevre görüşmeleri de sonuçsuz kalınca 14 Ağustos 1974’te İkinci Kıbrıs Barış Harekatı zorunlu hale geldi. İkinci harekat ile adanın kuzey kesimi Türklerin kontrolüne geçti ve 16 Ağustos günü ateşkes ilan edildi. Bu müdahalenin amacı, Kıbrıs’ın bağımsızlığını korumak ve bölgede sürekli bir barışın sağlanmasını gerçekleştirmekti. Bu müdahale Türk-Yunan ilişkilerinde bir dönüm noktası oldu. Kıbrıs sorunu yetmişli yılların ortasında Yunanistan ile yaşanan Ege Denizi karasularının sınırlandırılması, Ege adalarının askerden arındırılmış statüsünün değiştirilmesi, kıta sahanlığının sınırlandırılması gibi sorunların daha da ağırlaşmasına neden oldu. Yunanistan, Türkiye’nin 15 Ağustos 1974’te ikinci harekatı gerekçe göstererek NATO’nun askeri kanadından çekildi ve Yunanistan Türkiye’nin vetosu nedeniyle 12 Eylül 1980 sonrasına kadar NATO’nun askeri kanadına dönemedi.
Harekatın ardından Kıbrıs Türkleri kendi yönetimlerini kurdu. Kıbrıs'ta mevcut sınırların çizilmesine olanak sağlayan harekatın hemen ertesine Kıbrıslı Türkler, 1 Ekim 1974'te Otonom Kıbrıs Türk Yönetimi'ni kurdu.
Ardından Kıbrıs Türklerinin devlet yapısını kökleştirme, anayasa yapma ve çok partili sisteme geçme gibi tecrübeler yaşadığı Kıbrıs Türk Federe Devleti (KTFD) 13 Şubat 1975'te ilan edildi. KTFD Meclisi, 15 Kasım 1983'te oy birliğiyle aldığı bir kararla Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin (KKTC) kurulduğunu ilan etti.
 
1000
icon

Henüz yorum yapılmadı,
İlk Yorum yapan siz olun...

alinti yazarlar ALINTI YAZARLAR
hava durumu HAVA DURUMU
anket ANKET

e-gazete E-GAZETE
sayfalar SAYFALAR
arşiv HABER ARŞİVİ
linkler LİNKLER
duyurular DUYURULAR
Bu haber ilginizi çekebilir! Kapat


Eskişehir ve Eskişehirspor haberleri için gerçek kaynağınız Sonhaber Gazetesi