Nesli Özkay Dikkaya

TRUMAN DOKTRİNİ VE TÜRKİYE

7 Mayıs 2022 08:06
A
a
Ercan Kardeşler Kuyumculuk
Türkiye, Sovyetler Birliği ile 1920’ler ve 1930’lar boyunca yakın ilişkiler kurmuştu. Ancak Nazi Almanya’sı ile Sovyetler Birliği arasında imzalanan ve Polonya’yı paylaşmaya olanak sağlayan Alman-Sovyet Saldırmazlık Paktı ve Türkiye’nin savaşta tarafsız kalma çabaları Sovyetler ile Türkiye ilişkilerinin tadını kaçırmıştı.
Sovyetler Birliği, Türkiye ile imzaladığı ve 1945’te süresi dolacak olan dostluk antlaşmasını yenilemeyeceğini ilan etti.Bununla birlikte Amerika Birleşik Devletleri Türkiye’yi daha fazla destekler bir tavır almaya başlamıştı.
Sovyetlerin Doğu Avrupa’daki politikalarından duyulan endişe, bu bölgede art arda kurulan komünist rejimler sebebiyle artıyordu. Bundan dolayı Washington, Türkiye’nin stratejik önemini yeniden değerlendirmeye başlamıştı.
1946’da Sovyet Rusya’nın üç ana istikamette yayılma çabalarına giriştiği görülür:
İran üzerinden Ortadoğu petrolleri ve Basra Körfezi’yle Hint Okyanusu; Türkiye üzerinden Boğazlar, Ege Denizi ve Doğu Akdeniz ve Yunanistan üzerinden de yine Doğu Akdeniz.
Dikkat edildiğinde bu üç istikametin de İngiltere için çıkar alanları konumunda olduğu görülür. Her üç bölge de İngiltere’nin Rusya’ya karşı 19. Yüzyılda en hassas noktaları konumundaydı. Ancak İkinci Dünya Savaşı İngiltere’yi o kadar hırpalamıştı ki İngiltere’nin artık bu bölgeleri savunmak maksadıyla Sovyetlerin karşısına çıkacak hali kalmamıştı. Bu noktada, İngiltere Sovyet Rusya’nın karşısına çıkabilecek tek gücün Amerika Birleşik Devletleri olduğuna inanıyordu.
Bu nedenle İngiltere Şubat 1947’de Amerikan hükümetine biri Türkiye, diğeri Yunanistan hakkında iki muhtıra verdi. Bu muhtıralarda Türkiye’nin Batı savunması için önemi vurgulanıyor ve Türkiye’ye hem ekonomik hem de askeri yardım yapılması gerektiği, İngiltere’nin bu yardımları yapamayacağı; hatta Yunanistan’daki askerlerini de geri çekmek zorunda kaldığı ve bundan dolayı bu yükümlülüğün Amerika’ya düştüğü belirtiliyordu.
Amerika ise kararını vermekte gecikmedi. Başkan Truman 12 Mart 1947 tarihinde “Truman Doktrini”ni ortaya attı. Başkan Truman, bu doğrultuda Türkiye ve o sırada komünistlerle monarşi taraftarları arasındaki iç savaşın hüküm sürdüğü Yunanistan’a 400 milyon dolarlık askeri yardım yapılması için kendisine yetki verilmesini istiyordu. Truman’ın mesajında, Türkiye’nin toprak bütünlüğünün korunmasının Ortadoğu düzeninin korunması için gerekli olduğu vurgulanıyor ve Türkiye ile Yunanistan’ın durumlarının birbirine bağlılığı ifade ediliyordu. Truman “Eğer Yunanistan silahlı bir azınlığın kontrolü altına düşerse, bunun Türkiye için çok ciddi neticeleri olur. Böyle bir karışıklık ve düzensizlik bütün Ortadoğu’ya yayılabilir” diyordu.
Amerikan Kongresi, 22 Mayıs günü Türkiye’ye 100 milyon ve Yunanistan’a 300 milyon dolarlık askeri yardım yapılmasını kabul etti. Türk yetkilileriyle yapılan görüşmeler sonucunda heyetin hazırladığı rapora göre yapılacak olan 100 milyon dolarlık yardımın, Türk ordusunun modernizasyonu için gerekli olan işlerde kullanılmasına karar verildi.Yardım kapsamında Türkiye’ye aktarılacak malzemelerin sevkiyatına Kasım 1947’de başlandı. 11 Kasım 1947’de çeşitli iş makineleri, arabalar ve 60 ton silah, telsiz ve araçlara ait yedek parçalar deniz yoluyla Türkiye’ye ulaştırıldı.
Bu doktrin, Amerika’nın komünizme karşı etkili bir politikası olarak şekillendi. Truman Doktrini, İkinci Dünya Savaşı ertesinde Amerikan dış politikasında bir dönüm noktası olma niteliğini taşır. Bundan dolayı bu doktrin, Sovyet Rusya tarafından büyük bir tepkiyle karşılanmıştır. ABD Başkanı’nın, 12 Mart 1947’de, Sovyetler Birliği’ne ve ideolojisine karşı başlattığını belirttiği yeni siyaseti, Sovyetler Birliği’nde çok sert eleştirilere sebep olmuştu. Bu da artık Soğuk Savaş’ın başladığının ilanı demek oluyordu…
 
 
Arıman Web reklam
ECC Tur
1000
icon

Henüz yorum yapılmadı,
İlk Yorum yapan siz olun...

alinti yazarlar ALINTI YAZARLAR
hava durumu HAVA DURUMU
anket ANKET

e-gazete E-GAZETE
sayfalar SAYFALAR
arşiv HABER ARŞİVİ
linkler LİNKLER
duyurular DUYURULAR
Bu haber ilginizi çekebilir! Kapat


Eskişehir ve Eskişehirspor haberleri için gerçek kaynağınız Sonhaber Gazetesi
Göksel Tantuni Eskişehir