TÜRKİYE’DE SEÇME VE SEÇİLME YAŞI

Tarih: 18 Haziran 2022 08:04
TÜRKİYE’DE SEÇME VE SEÇİLME YAŞI
Seçme yaşı, bir vatandaşın kanunen seçimlerde oy kullanabilmesi için belirlenen asgari yaştır. Bu yaş anayasal hükümlerle düzenlenir. Gündemimizde bu hafta tartışılan Türkiye’de seçme ve seçilme yaşının ne zaman 18’e indirildiği konusuna değinmek istiyorum. Türkiye’de seçme ve seçilme yaşı nasıl bir yol izledi, işte tarihçesi…
Kanun-i Esasi’nin 1876 yılında hazırlanmasının ardından Osmanlı’da Meşrutiyet dönemi başlamıştı. Kanun-i Esasi’de Meclis-i Umumi olarak anılan ilk parlamentoda “Meclis-i Mebusan” ve “Meclis-i Ayan” olarak iki kanat mevcuttu. Meclis-i Mebusan üyelerinin belirlenmesi için seçim yapılması öngörülmüş fakat zaman darlığından dolayı seçim kanunu çıkarılamamıştı. Ülkemizde yapılan bu ilk seçimler “Talimat-ı Muvakkate” de bulunan esaslar üzerine yapılmıştır. Bu esaslara göre, seçimlere katılabilmek için 25 yaşından aşağı olmamak gerekiyordu. Seçilme yaşı ise 30’du.
İkinci dönem mebusları da seçim kanunu çıkmadığı için aynen birinci seçimde olduğu gibi Talimat-ı Muvakkate çerçevesinde seçilmişlerdi. Yine halkın oyu söz konusu değildi. İkinci Meclisi’nin yaptığı 1877 tarihli İntihab-ı Mebusan Kanunu ilk seçim kanunu olma özelliğini taşır ve bu kanun birtakım değişiklikler yapılmakla birlikte 1942'ye kadar uygulanmıştır. Bu kanuna göre her sancak bir seçim bölgesidir, her kaza da bir seçim şubesi temel alınarak yöntemi uygulanacağı belirtilmiştir. Hem birinci hem de ikinci seçmenlerin 25 yaşını doldurmuş olmaları gerekmektedir. Bu seçimlere de kadınlar katılmamıştı ve o dönemde seçme ve seçilme hakkı sadece erkeklerindi. II. Meşruiyet döneminde de seçme yaşı 25 olarak devam etmişti. Bu şart Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Meclisiiçin de geçerliydi.
1923 seçimleri I. TBMM döneminde kabul edilen yeni seçim kanununa göre yapıldı. Seçimden önce 3 Nisan 1923’de seçim yasasında yapılan değişikliklerle seçmen yaşı ise 18’e indirildi.
Anayasa’da yapılan düzenleme ile 1934 yılında seçme ve seçilebilme hakkına sahip olan kadınlar, ilk kez 1935 seçimlerine katıldı. Bununla birlikte Anayasa’da belirtilen seçmen yaşı 18’den 22 yaşına yükseltildi.
1960 Darbesi’nin ardından Kurucu Meclis tarafından yapılan yasalara göre, milletvekili olmak için 30 yaşını doldurmuş olmak hükme bağlanmış ve seçmen yaşı ise 21 olarak belirlenmişti. 1987’de Anayasada yapılan değişiklikle seçmen yaşı 20’ye indirildi. 1995 Seçimleri için yapılan Anayasa değişikliği ile seçmen yaşı 18’e indirildi.
Seçilme yaşının 30 olması 13 Ekim 2006 tarihine kadar devam etti. Bu tarihte yapılan değişiklik ile seçilme yaşı 25’e indirildi. 1 Şubat 2017 tarihinde Resmi Gazete'de yayınlanan değişiklik ile seçilme yaşı 18'e düşürüldü.Yerel yönetimlerde ise seçilme yaşı 2018 yılında 18 olarak belirlendi.
 

https://www.sonhaber.com.tr/makaleprint/turkiye-de-secme-ve-secilme-yasi/