Vatandaşlar, “Artık Pazar arabasını tamamen dolduramıyoruz, gramla ya da tane alıyoruz” diyerek bütçe sıkıntısına dikkat çekerken; artan maliyetler ve akaryakıt zamlarından şikayetçi olan esnaf ise “Biz de evimize sebze götüremiyoruz, karın tokluğuna çalışıyoruz” diyerek duruma tepki gösterdi.
Eskişehir’in Odunpazarı ilçesinde kurulan Perşembe Pazarı’nda bu hafta tezgahları yüksek meyve ve sebze fiyatları, Pazar koridorlarını ise vatandaşın ve esnafın şikayetleri doldurdu. Alım gücünün düşmesiyle birlikte alışveriş alışkanlıklarının değiştiği pazarda, kilo ile alışverişin yerini gram ve tane ile alışveriş aldı.
2bin liradan aşağı çıkamıyoruz
Pazara eşinin hazırladığı listeyle alışverişe gelen emekli vatandaş Fatih Öçgüder, “Hiçbir ürünün fiyatı yerinde durmuyor, her şeye zam zam. Ben pazarı daha tam dolaşmadım ama her şeyde var. Patatesinden soğanından tut, yeşillikte bile var. 50 liraya aldığımız maydanoz şimdi 70 lira. Yani yerinde hiçbir şey durmuyor. Ramazan ayına göre şu an biraz yeşilliklerde düşüş var. Ama Ramazan’da, bilirsiniz her Ramazan’da muazzam, ‘mübarek ay geldi’ diyerek kazığı o zaman daha iyi atıyorlar yani. Diğer dönemlerde Pazar için takriben bin beş yüz lira ayırıyordum meyveye, sebzeye, patates soğan gibi ihtiyaçlarımızı alıyorduk. Şimdi iki binden aşağı çıkamıyoruz”
Arabamın yarısı bile dolmadı
Pazar arabasının yarısını bile dolduramadan bütçesinin büyük kısmını harcayan Şeyda Baysal, “Pazara 800 lira bütçeyle çıktım ama 600 lirasını harcamama rağmen Pazar arabamın yarısı bile dolmadı, cebimde sadece 200 liram kaldı. Şimdilik yalnızca biraz patlıcan ve kereviz alabildim. Gerçi çok şükür, az da olsa evimize bir şeyler götürebiliyoruz. Aslında geçen haftaya, yani bayram haftasına göre fiyatlar biraz daha uygun; örneğin patlıcan geçen hafta 170 lira civarındaydı, şimdi biraz indirime girmiş. Ama yine de eski günlerdeki gibi değil. Önceleri pazara çıktığımızda Pazar arabasını tamamen doldurabiliyorduk, şimdi maalesef o kadarını alamıyoruz” ifadelerini kullandı.
Fiyatlar tek kelimeyle berbat
Torunu ve çocukları için zorunlu alışverişe çıkan 71 yaşındaki Ehlinaz Tatlı, “Pazardaki fiyatlar tek kelimeyle berbat, her şey çok pahalı. Salatalık 70-80 lira, domates 80 lira, ıspanak 50 lira olmuş. Biz emekli insanlarız. Hastaneden çıkıp pazara geldim, normalde kendim için bir şey almıyorum, meyve de almayacaktım. Ama evde hasta çocuğum var, sırf onun için biraz çilek ve yarım kilo da çilek alacağım. Şimdilik sadece yeşillik aldım, ona bile 250 lira para verdim. Fiyatların bu kadar yüksek olması çok fazla, böyle olmaz, artık bu fiyatların inmesi lazım”
Yerdekileri toplamaya gelenler var
Tezgahın diğer tarafında da durum farklı değil. Artan maliyetlerin doğrudan fiyatlara ve satışlara yansıdığını belirten 18 yaşındaki pazarcı esnafı Muhammed Aydın,"Gelen zamlar ve mazotun 75 lira olması fiyatlardaki en büyük etken. Bir de yurt dışındaki savaşlar yüzünden domates, salatalık, patlıcan gibi ürünler ihraç edilince, artık halden ürün bulup tezgaha getiremez olduk. Biz ürünü yüksek fiyata alınca mecburen etikete yansıyor ama inanın biz de para kazanamıyoruz. Sabah evden çıkıp şu tezgahı açana kadar mazot, işçi ve yeme-içme derken cebimizden zaten peşin 10 bin lira masraf çıkıyor. Halde kaliteli domates 100 lira olmuş; biz bunu 110-120 liraya satınca müşteri haklı olarak alamıyor. Sabah halden biber alacaktık, 250 lira istediler, pazarda 300 liraya kime satacağız diye mecburen getiremedik. Vatandaşta pazarcının ürünleri çok yüksek fiyata sattığına dair yanlış bir algı oluşuyor ama durum böyle olunca vatandaşın da alışveriş alışkanlığı mecburen değişti. Eskiden gelip kasayla, kiloyla alışveriş yapanın cebinden artık eskisi gibi 100-200 lira çıkmıyor. Özellikle emeklilerimiz ve öğrencilerimiz, 'Bana 3 tane domates, 4 tane salatalık ver' diyerek 250-300 gramlık, 10-20 liralık alışverişlerle günü kurtarmaya çalışıyor. Elimizdeki en büyük parayla sadece patlıcan alabiliyoruz diye dalga geçiyorlar, çok da haklılar. Eskiden vatandaş pazar kapanırken fiyatlar düşer diye bekler, ucuzlayan sebzeleri alırdı. Şimdi ise pazar bittikten sonra gelip yerdekileri topluyorlar. Biz de görüyoruz, siz de görüyorsunuz; hem esnafın hem de vatandaşın durumu giderek daha da kötüleşiyor” diye konuştu.
Evime sebze götürmekte zorlanıyorum
7 yıldır Eskişehir’de pazarcılık yapan ve aslen Urfalı olan Doğan Işıkgöz, “Artan maliyetler ve mazot fiyatları belimizi iyice büktü; Antalya’dan gelen ürünün üzerine sırf yolda kiloda 30 lira biniyor, poşet masrafı ve firesi derken bana 80’e mal olan malı 100 liraya satmak zorundayım ki elime üç beş kuruş kalsın. Yedi yıl önce buraya ilk geldiğimde çilek 5 liraydı, vatandaş gelip rahatça evine 3-5 kilo götürebiliyordu; şimdi ise çilek 100 lira oldu, teyzenin canı çekiyor ama ancak 250 gram alabiliyor. Eskiden 300 kilo sattığım tezgâhta şimdi 50 kilo zor satıyorum, elimde kalan ürün de maalesef çöpe gidiyor. Bir maydanoz, alt tarafı bir ot 15 lira olmuş; tarımı bitiriyorlar. Günlük 1500-2000 lira yevmiyesi ve yeme içme masrafı yüzünden tezgâhta eleman bile çalıştıramıyorum. Eskiden iki yıl çalışan birikim yapardı, şimdi ben pazarcı halimle bile kendi evime sebze götürmekte zorlanıyorum, hepimiz sadece karın tokluğuna çalışıyoruz.”
Pazar Fivat Listesi ise şu şekilde;
Domates (Kilo): 80 TL
Patlıcan (Kilo): 120 – 140 TL
Yeşil Biber (Kilo): 300 TL
Kırmızı Biber (Kilo): 250 TL
Dolmalık Biber (Kilo): 160 TL
Kahvaltılık Sivri Biber (Kilo): 200 TL
Yeşil Fasulye (Ayşe Kadın) (Kilo): 200 TL
Elma (Kilo): 70 TL
Armut (Kilo): 70 – 80 TL
Nar (Kilo): 60 TL
Portakal (Kilo): 35 TL
Ayva (Kilo): 120 – 150 TL
Çilek (Kilo): 100 TL
Kabak (Kilo): 75 TL
Salatalık (Kilo): 100 TL
Marul (Tane): 50 TL
Ispanak (Kilo): 70 TL
Maydanoz, Roka, Tere, Dereotu, Nane (Bağı/Tane): 20 TL
Havuç (Kilo): 30 TL
Limon ( Kilo) : 60 TL
