Yapıların incelenmesinin tek başına yeterli olmadığını vurgulayan Gökten, “Kentsel dönüşüm başlamadıktan sonra bunun bir anlamı yok” dedi. Gökten, 9 Kasım’da kentsel dönüşüm forumu düzenleyeceklerini, 12 Kasım’da ise inşaat mühendislerinin ülke genelinde bir günlük iş durdurma eylemi yapacağını açıkladı.
“52 bin binayı inceledik, 6 bini acil dönüşüm bekliyor”
İnşaat Mühendisleri Odası Eskişehir Şube Başkanı Oytun Gökten, İstanbul Maltepe’de bir binanın çökmesi ve Marmara Bölgesi’nde meydana gelen depremlerin ardından yapı güvenliği konusunda değerlendirmelerde bulundu. Eskişehir’de yürütülen incelemelere dikkat çeken Gökten, riskli yapıların belirlenmesine rağmen gerekli adımların atılmamasının önemli bir sorun olduğunu söyledi.
Kentte 52 bin binanın incelendiğini belirten Gökten, bunların yaklaşık 5-6 bininin hızlı şekilde dönüştürülmesi gerektiğini ifade etti. Bu yapıların dönüşümü için teknik uzmanların, belediyelerin ve ilgili kurumların bir araya gelerek planlama yapması gerektiğini vurgulayan Gökten, belediyelerde karar süreçlerine mühendislik bakış açısının mutlaka dahil edilmesi gerektiğini dile getirdi.
“Dönüşüm başlamadıktan sonra incelemenin anlamı yok”
Yapılan çalışmaların kentsel dönüşüm strateji belgesine altyapı oluşturmak amacı taşıdığını belirten Gökten, asıl hedefin riskli yapıların güvenli hale getirilmesi olduğunu söyledi.
Gökten, “Bakın biz bu incelemeleri bir altlık olsun diye yaptık. Ne için dedik? İşte kentsel dönüşüm strateji belgesinin alınması için. Ama arkadaşlar, kentsel dönüşüm strateji belgesi depreme karşı korumayacak. Doğru bir şekilde yapılan binalar koruyacak” dedi.
İnceleme sayısının artırılabileceğini ancak sonuç alınabilmesi için dönüşümün fiilen başlaması gerektiğini belirten Gökten, belediyelerin ve kanun koyucuların sorumluluklarını yerine getirmesinin önemine işaret etti.
“Deprem olursa işin içinden çıkamayız”
İstanbul’da beklenen büyük depremin Eskişehir’i de etkileyebileceğini ifade eden Gökten, gerekli önlemlerin alınmaması durumunda ağır ekonomik ve toplumsal sonuçlarla karşılaşılabileceği uyarısında bulundu.
Gökten, “Deprem olduğu takdirde işin içinden çıkamayız ve gerçekten bir lokma ekmeğe muhtaç kalırız” diyerek kentsel dönüşümün ertelenmemesi gerektiğini vurguladı.
Olası bir depremde ulaşım altyapısının da zarar görebileceğine dikkat çeken Gökten, özellikle köprülerdeki mevcut deformasyonların ve ana caddelerde yaşanabilecek bina hasarlarının kent içi ulaşımı aksatabileceğini belirtti.
Atatürk Caddesi ve Yunusemre Caddesi gibi yoğun bölgelerde yaşanabilecek yıkımların oluşturabileceği tabloya değinen Gökten, deprem sonrasında yardım ve ulaşım konusunda ciddi sıkıntılar yaşanabileceğini söyledi.
“Deprem meselesine siyaset üstü bakılmalı”
Deprem riskinin siyasi görüş ayrılıklarının üzerinde ele alınması gerektiğini belirten Gökten, bütün kurumların ortak hareket etmesi çağrısında bulundu.
Hatay depremlerini hatırlatan Gökten, “Hatay depreminde AK Partili ölmedi mi, CHP’li ölmedi mi, HDP’li ölmedi mi, MHP’li ölmedi mi? Bu işlere siyaset üstü bakmak lazım. Deprem Eskişehir’in tam anlamıyla beka sorunudur, bunun için acilen önlem almak gerekir” ifadelerini kullandı.
Gökten, Eskişehir’i yönetenlerin, kanun koyucuların ve meslek odalarının ortak bir mekanizma oluşturarak çözüm üretmesi gerektiğini dile getirdi.
İmar afları ve yapı denetimi eleştirisi
Yapı güvenliğinin yalnızca iskân belgesiyle sağlanamayacağını belirten Gökten, binaların kullanım ömürleri boyunca periyodik olarak denetlenmesi gerektiğini söyledi. Mevcut sistemde yapı tamamlandıktan sonra düzenli inceleme yapılmadığını savunan Gökten, bu durumun riskleri artırdığını ifade etti.
Maltepe’de çöken binanın üç katlı ruhsatına rağmen dört kat daha çıkıldığına ilişkin bilgileri hatırlatan Gökten, imar aflarının hukuka aykırı yapılaşmayı normalleştirebildiğini savundu.
“Vatandaş şunu söylüyor; nasılsa bir imar barışı çıkar, nasılsa biri affeder” diyen Gökten, imar aflarıyla ilgili kararların ve denetim eksikliklerinin de sorumluluk çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Yapı denetim sisteminin de yeniden ele alınmasını isteyen Gökten, denetimin kamusal niteliğinin güçlendirilmesi ve teknik kuruluşlara daha fazla sorumluluk verilmesi gerektiğini belirtti. Mevcut yapı denetim maliyetinin yüzde 1,44 seviyesinde olmasını eleştiren Gökten, bu oranın yeniden değerlendirilmesini önerdi.
“Belediyeler tek başına kentsel dönüşüm yapamaz”
Kentsel dönüşümün yalnızca belediyelerin imkânlarıyla yürütülemeyeceğini belirten Gökten, merkezi yönetimin ekonomik destek sağlamasının önemine dikkat çekti.
İmar planlarının düzenlenmesi, finansman modellerinin geliştirilmesi ve vatandaşların dönüşüme katılımının sağlanması gerektiğini ifade eden Gökten, Yenikent’te başlayan çalışmaların diğer bölgeler için de örnek oluşturabileceğini söyledi. Atatürk Caddesi ve Yunusemre Caddesi gibi bölgelerde dönüşümün önünün açılması gerektiğini belirtti.
Gökten, vatandaşların bilgilendirilmesi ve ikna edilmesi amacıyla mahallelerde kentsel dönüşüm ofisleri kurulabileceğini de kaydetti.
9 Kasım’da kentsel dönüşüm forumu düzenlenecek
İnşaat Mühendisleri Odası olarak 9 Kasım’da kentsel dönüşüm forumu düzenlemeyi planladıklarını açıklayan Gökten, deprem riski bulunan şehirlerin belediyelerini siyasi ayrım gözetmeksizin bir araya getirmek istediklerini söyledi.
Forum için Adapazarı, İstanbul, Eskişehir, Afyon ve Gemlik gibi yerleşimlerle temas kurulmasının planlandığını belirten Gökten, farklı şehirlerde uygulanan kentsel dönüşüm modellerinin değerlendirilmesini hedeflediklerini ifade etti.
Forumda şehirlerin deneyimlerinin paylaşılması ve çözüm önerilerinin geliştirilmesi amaçlanıyor. Gökten ayrıca inşaat mühendislerinin önerilerini yapay zekâ desteğiyle raporlaştırarak ilgili bakanlık ve kurumlara ileteceklerini belirtti.
İnşaat mühendisleri 12 Kasım’da iş durduracak
Gökten, 12 Kasım’da ülke genelinde inşaat mühendislerinin bir günlük iş durdurma eylemi gerçekleştireceğini açıkladı. Eylem kapsamında o gün beton dökülmemesi ve yapı denetim hizmeti verilmemesi çağrısında bulunacaklarını belirtti.
Her afetten sonra mühendislerin görüşlerine başvurulduğunu ancak uyarılarının yeterince dikkate alınmadığını savunan Gökten, “Her afetten sonra en çok görüşüne başvurulan bizlersek, her afetten sonra en çok günah keçisi ilan edilen bizlersek, o zaman her afet öncesinde de bizlerin söylediklerine kimsenin kulak tıkamaya hakkı yok” dedi.
“Deprem yönetmeliği hâlâ çıkmadı”
6 Şubat depremlerinin ardından hazırlanması gündeme gelen deprem yönetmeliğinin henüz yayımlanmadığını belirten Gökten, bu konudaki çalışmaların hızlandırılması gerektiğini söyledi.
İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP) toplantılarında Eskişehir için dile getirilen bazı verilerin kaygı verici olduğunu ifade eden Gökten, tasarımda esas alınan deprem yüklerinin üzerinde yüklerle karşılaşılabileceğine ilişkin değerlendirmelerin dikkate alınması gerektiğini belirtti.
Gökten, yapı güvenliğinin sağlanması için denetim sisteminin, mevzuatın ve kentsel dönüşüm politikalarının birlikte ele alınması gerektiğini vurguladı.
“Siyasi irade ekonomik desteği sağlamalı”
Kentsel dönüşümün önündeki engellerden birinin finansman olduğunu söyleyen Gökten, Eskişehir’in de düşük faizli kredi ve destek kampanyalarından yararlanması gerektiğini ifade etti.
AK Parti Odunpazarı İlçe Başkanı’nın ziyaretinde konuyu gündeme getirdiklerini belirten Gökten, AK Parti Eskişehir İl Başkanı Gürhan Albayrak’tan da görüşme talep ettiğini söyledi.
Gökten, merkezi yönetimin finansman desteği sağlaması, belediyelerin imar planlarını düzenlemesi ve meslek odalarının teknik katkı sunmasıyla dönüşümün hızlandırılabileceğini dile getirdi.
Konunun yalnızca teknik değil, ekonomik ve toplumsal bir mesele olduğuna dikkat çeken Gökten, “Bugün harcayacağınız 20 lira, gelecekte cebinizden çıkacak 200 liraya bedel olacak” sözleriyle önleyici adımların önemini vurguladı.
