Eğitim-Bir-Sen 2 No’lu Şube’nin 522 akademisyenin katılımıyla gerçekleştirdiği ankette, yükseköğretimde bilimsel yayıncılıktan akademik yükselmeye, bürokratik yükten ekonomik haklara kadar beş temel sorun öne çıktı. Araştırmaya katılan akademisyenlerin yüzde 89’u ekonomik hakların akademik emeğin karşılığını vermediğini belirtti.
Şube Başkanı Ertuğrul Baki, sendikanın düzenlediği kahvaltı etkinliğinin ardından yaptığı açıklamada, araştırmanın sonuçlarını değerlendirerek çözüm önerilerini paylaştı.
Farklı unvan ve bilim alanlarından 522 akademisyenin katıldığı ankette sorunlar; bilimsel yayıncılık, bürokratik iş yükü, akademik yükselme, ekonomik haklar ve aile bütünlüğü başlıklarında ele alındı.
Bilimsel yayıncılıkta dışa bağımlılık eleştirisi
Anket sonuçlarına göre akademisyenlerin yaklaşık dörtte üçü, mevcut yayın ve akademik teşvik sisteminin bilimsel kaliteyi yeterince desteklemediğini düşünüyor.
Bilimsel yayıncılıkta tekelleşme ve dışa bağımlılığa dikkat çeken Ertuğrul Baki, akademisyenlerin bilimsel çalışmalarını yayımlatmak ve bu yayınlara erişmek için ücret ödemek zorunda kaldığını söyledi.
Baki, beş büyük yayıncının 2015-2018 yılları arasında yalnızca açık erişimli makale yayın ücretlerinden yaklaşık 1,06 milyar dolar gelir elde ettiğini, RELX Grubunun bilimsel, teknik ve tıbbi yayıncılık faaliyetlerinden 2025 yılında yaklaşık 1,37 milyar dolar düzeltilmiş faaliyet kârı sağladığını belirtti.
Mevcut sistemde akademisyenlerin aynı bilimsel çalışma için iki kez ödeme yapmak durumunda kaldığını ifade eden Baki, Türkiye'nin güçlü bir milli bilimsel yayıncılık politikasına ihtiyaç duyduğunu dile getirdi.
Akademisyenlerin yüzde 86’sı bürokratik yükten şikâyetçi
Üniversitelerdeki idari ve bürokratik iş yükü de ankette öne çıkan sorunlar arasında yer aldı. Araştırmaya katılan akademisyenlerin yüzde 86’sı, idari ve bürokratik işlemlerin akademik verimliliği olumsuz etkilediğini belirtti.
Kalite ve akreditasyon süreçlerinin gerekliliğine dikkat çeken Baki, bu çalışmaların yoğun evrak ve raporlama yüküne dönüşmemesi gerektiğini söyledi.
Üniversitelerin gerçek kalitesinin hazırlanan raporların sayısıyla değil, yetiştirdiği mezunların niteliğiyle ölçülmesi gerektiğini belirten Baki, üniversite-sektör iş birliğinin güçlendirilmesinin de bilimsel çalışmaların uygulamaya aktarılmasına katkı sağlayacağını ifade etti.
Akademik yükselmede kadro engeli
Anketin bir diğer başlığı akademik yükselme ve liyakat oldu. Araştırmaya katılan akademisyenlerin yarısından fazlası, kadro planlama ve ilan süreçlerini adil bulmadığını belirtti.
Bilimsel yeterliliğe sahip akademisyenlerin kadro sınırlamaları nedeniyle yükselme sürecinde beklemek zorunda kaldığını kaydeden Baki, akademik ilerlemede belirleyici unsurun kadro imkânı değil bilimsel yeterlilik olması gerektiğini savundu.
Baki, profesörlük şartlarını sağlayan doçentlerin kadro beklemeksizin profesörlüğe atanabilmesini önererek, kurum içindeki akademik yükselmelerde mevcut kadro planlamasının engel oluşturmaması gerektiğini dile getirdi.
Akademisyenlerin yüzde 89’u ekonomik hakları yetersiz buluyor
Araştırmada ekonomik haklar ve bilimsel araştırma imkânlarına ilişkin sonuçlar da dikkat çekti. Ankete katılan akademisyenlerin:
- Yüzde 89’u ekonomik hakların akademik emeğin karşılığını vermediğini düşünüyor.
- Yüzde 79’u ekonomik kaygıların bilimsel üretimi olumsuz etkilediğini belirtiyor.
- Yüzde 79’u kongre ve toplantılara katılım imkânlarını yetersiz buluyor.
- Yüzde 77’si akademik geleceğe ilişkin belirsizliklerden olumsuz etkileniyor.
Akademisyenlerin ekonomik koşullarının iyileştirilmesi gerektiğini belirten Baki, özellikle doktor öğretim üyeleri ve araştırma görevlilerinin iş güvencesinin güçlendirilmesini istedi. Baki ayrıca mobbing iddialarının tarafsız biçimde incelenmesi gerektiğini vurguladı.
Aile birliği için yer değişikliği düzenlemesi talebi
Anketin son başlığında ise akademisyenlerin aile bütünlüğünü korumakta yaşadığı sorunlar ele alındı. Üniversitelerin nakil taleplerini reddetmesi nedeniyle bazı akademisyenlerin ailelerinden ayrı şehirlerde yaşamak zorunda kaldığını belirten Baki, aile birliğine dayalı yer değişikliği taleplerinin kolaylaştırılmasını istedi.
Eğitim-Bir-Sen 2 No’lu Şube olarak anket sonuçlarını bir çalıştayda değerlendireceklerini açıklayan Baki, hazırlayacakları çözüm önerilerini Yükseköğretim Kurulu (YÖK) başta olmak üzere ilgili kurumlarla paylaşacaklarını bildirdi.


