Odunpazarı İlçesi Demirli ile Seklice mahallelerini kapsayan bölgede Esan Eczacıbaşı Endüstriyel Hammaddeler San. ve Tic. AŞ tarafından yapılması planlanan Bentoit Ocağı Kapasite Artışı Projesi için 30 Temmuz 2025 tarihinde nihai ÇED raporu yayımlanmıştı.
HEDEF 2 MİLYON METREKÜPTÜ…
1997 hektar ruhsat alanına ve yaklaşık 170 hektar ÇED alanına sahip patlatmalı açık ocak işletmesiyle faaliyet gösteren 25 yıllık maden projesi kapsamında yıllık 100 bin ton cevher işleniyor. Proje kapsamında 1 milyon metreküp pasa olmak üzere toplam 2 milyon 100 bin ton kazı gerçekleştirilmesi planlanıyordu.
KÖYLÜLER DİLEKÇE VERDİ
Kapasite Artışı Projesi için mahkeme tarafından atanan bilirkişi heyeti 8 Mayıs 2025 tarihinde bölgede incelemelerde bulundu. Bilirkişi keşfinden gün önce, Eskişehir Doğa ve Yaşam Platformu tarafından bentoit ocağının maden tesisinin pasa depolama alanında toprak kayması meydana geldiği, tesisin pasa depolama alanının yıkılmasıyla maden atıklarının bölgedeki toprağa ve suya karıştığı ortaya çıkarılmıştı. 28 Ağustos 2025 tarihinde ise Demirli ve Seklice sakinleri, projenin tarım, mera, su kaynağı ve yaşam alanlarını tahrip ettiği belirterek kapasite artışının durdurulması için Eskişehir Valiliği’ne dilekçeleriyle başvuruda bulunmuştu.
DOĞADA OLUMSUZ ETKİ YARATABİLİR
Esan Eczacıbaşı’nın kapasite artışının durdurulması için dava açan TEMA Vakfı, sosyal medya hesabından müjdeyi duyurdu. Açıklamada, “Eskişehir’in Odunpazarı ilçesi Demirli ve Seklice köylerindeki bentonit ocağında planlanan kapasite artışına açtığımız davada, ÇED Olumlu kararı iptal edildi. 8 Mayıs’ta yapılan bilirkişi keşfinde sahadaki pasaların yağışla çöktüğü gözlemlendi. Bilirkişi raporunda, ÇED raporunun teknik hataları ile projenin doğal ve kültürel varlıklara olumsuz etkileri ortaya kondu. Proje sahasının bir an önce rehabilite edilerek doğaya yeniden kazandırılması gerektiğini bir kez daha vurguluyoruz” ifadelerine yer verildi.
TEMA’NIN DAVASIYLA
Hukuki sürece yönelik değerlendirmelerde bulunan Eskişehir Ekoloji Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Avukat Mert Yedek, “Eskişehir’e bağlı Odunpazarı İlçesi Demirli köyü mevkiinde, Esan Eczacıbaşı Endüstriyel Ham. San. ve Tic. A.Ş. tarafından işletilen RN: 89519 Bentonit Maden Ocağı işletmesinde 7 Kasım 2025 tarihli Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın ‘ÇED Olumlu’ kararı TEMA Vakfı tarafından açılan ve birçok sivil toplum örgütünün ve yöre halkının taraf olduğu dava da idarenin vermiş olduğu karar mahkemece iptal edildi” diyerek süreci paylaştı.
HİÇBİR YAPTIRIM UYGULANMADI
“Eskişehir’in topraklarının sermayeye peşkeş çeken düzene karşı önemli bir kazanım daha mücadelemiz sonucu gerçekleşti” diyen Avukat Yedek, “Fakat bu süreçte birçok şey de yaşandı. Bentonit Maden Ocağı işletmesinde, 4 Mayıs tarihinde pasa depolama alanında kayma meydana gelmişti ve çok büyük bir çevre felaketi yaşanmıştı. Gerçekleşen felaket bilimsel ve teknik tüm uyarılara rağmen devam edilen faaliyet neticesinde 4 Mayıs’ta yaşananlar dolayısıyla Esan Eczacıbaşı Endüstriyel Ham. San. ve yetkilileri olası kastla çevrenin kirletilmesi suçunu işledikleri sabit olması sebebiyle suç duyurusunda da bulunmuştuk. Zira çevre ve halk sağlığı açısından son derece zararlı olan ve doğrudan alıcı ortamlarla teması teknik usullere aykırı olan doğaya zararlı maddeler, yürütülen faaliyet dolaysıyla doğrudan toprağa, havaya ve suya karışmıştır. Belirtilen hususlar bakımından Esan Eczacıbaşı Endüstriyel Ham. San. ve yetkilileri hakkında 5237 s.K. 181/1-3-4-5 maddeleri uyarınca gerekli soruşturmanın yapılarak eylemlerine uyan suçlardan cezalandırılmalarına ve şirket hakkında güvenlik tedbirleri uygulanmasına karar verilmesi gerekmekteyken şirkete mevcut durumda hiçbir yaptırım uygulanmayarak adeta başkaca felaketlerin önü açılmıştır” ifadelerini kullandı.
BAKANLIK SKANDALA İMZA ATTI
Maden kazası yaşanan sahada 8 Mayıs’ta bilirkişi keşfinde bilimsel ve teknik itirazların dile getirildiğini hatırlatan Avukat Mert Yedek, şunları söyledi: “Doğayı savunanların haklılığı tespit edilmiş olsa da Bakanlık maden faciası yaşanan sahada projeyi savunarak bir skandala daha imza atmıştır. Halkın yanında çevreyi korumakla yükümlü kurumun kaza hakkında hiçbir girişimi olmayarak maden sahasında kapasite artışını savunabilmesi kamunun sermayeden yana taraf olduğunun en açık göstergelerinden biri olmuştur. Haliyle Bakanlık yetkililerinin de ÇED süreçlerini usuli bir işlem olarak görerek onay mekanizmasına döndürülen sistemin yaşam alanlarımızı yok etmekle kalmayarak hayattan koparabilecek bir risk taşıdığını da görmüş olduk. Şirketin uzun yıllardır kapasite artışlarını ‘ÇED Gerekli Değil’ kararlarıyla yürüttüğü bir sahada mevcut durumun durdurulması Eskişehir açısından oldukça kritik ve yaşam alanlarımızda verdiğimiz mücadele bakımından önemli bir dönemeç olduğunu düşünüyoruz.”
