Düzenlemeyle üniversitelerden çeşitli nedenlerle ilişiği kesilen veya üniversiteye kayıt hakkı kazanmasına rağmen kayıt yaptırmayan öğrencilere yeniden öğrenim imkanı tanındı. Öğrenci affının yanı sıra vakıf üniversitelerine yönelik yeni yaptırımlar, akademik çalışmalara ilişkin cezalar ve öğretim üyelerinin ek ödemelerinde değişiklikler de kanun kapsamına alındı.
Öğrenci affı yürürlüğe girdi
30 Temmuz 2026 tarihinde TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilen Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 9 Ağustos 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Kanunun 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na eklenen Geçici 85. maddesiyle kapsamlı bir öğrenci affı düzenlemesi hayata geçirildi.
Buna göre hazırlık sınıfı dahil olmak üzere önlisans, lisans, lisans tamamlama ve lisansüstü eğitim görenlerden çeşitli nedenlerle üniversiteyle ilişiği kesilenler ile üniversiteye yerleştiği halde kayıt yaptırmayan öğrenciler yeniden öğrenim hakkından yararlanabilecek.
Kendi isteğiyle üniversiteden ayrılan öğrenciler de düzenleme kapsamında bulunuyor.
Başvuru için dört aylık süre verildi
Öğrenci affından yararlanmak isteyenlerin, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dört ay içerisinde ilişiklerinin kesildiği veya kayıt hakkı kazandıkları yükseköğretim kurumuna başvurmaları gerekiyor.
Şartları sağlayarak yeniden öğrenime başlayan öğrenciler, 2026-2027 eğitim öğretim yılında eğitimlerine devam edebilecek.
Askerlik görevini sürdüren öğrenciler için ise farklı bir süre belirlendi. Bu öğrenciler, terhislerini takip eden iki ay içerisinde ilgili yükseköğretim kurumuna başvurmaları halinde af kapsamında tanınan haklardan yararlanabilecek.
Her öğrenci aftan yararlanamayacak
Düzenlemede bazı suçlardan mahkum olanlar ile belirli nedenlerle üniversiteyle ilişiği kesilenler af kapsamının dışında tutuldu.
Terör, kasten öldürme, işkence, eziyet, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı ve uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarından mahkum olanlar öğrenci affından yararlanamayacak.
Sahte belge nedeniyle kaydı iptal edilenler, kayıt sırasında sahte belge verenler ve belirli fikri mülkiyet suçları nedeniyle ilişiği kesilenler de düzenleme dışında bırakıldı.
Ayrıca terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı ve oluşumlara üyelik, mensubiyet, iltisak veya irtibat nedeniyle üniversiteyle ilişiği kesilenler de aftan yararlanamayacak.
Yatay geçiş imkanı da bulunuyor
Af kapsamında üniversitesine yeniden kayıt yaptıran öğrenciler için yatay geçiş imkanı da getirildi.
ÖSYS/YKS puanı, üniversiteye giriş yaptığı yıl itibarıyla aynı veya farklı bir diploma programının aynı türden taban puanına eşit ya da daha yüksek olan öğrenciler, belirli şartlar doğrultusunda yatay geçiş başvurusunda bulunabilecek.
Ayrıca af kapsamında yeniden öğrenci statüsü kazananlar, talep etmeleri halinde Anadolu Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, Atatürk Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi bünyesindeki açıköğretim önlisans veya lisans düzeyindeki eşdeğer programlara yatay geçiş yapabilecek.
Vakıf üniversitelerine kademeli yaptırım
Kanunla vakıf yükseköğretim kurumlarının mevzuata aykırı işlemlerine yönelik yeni ve kademeli yaptırım sistemi de getirildi.
Buna göre vakıf üniversitelerine ihlalin niteliğine göre uyarma ve düzeltme isteme, yeni akademik birim veya program açma taleplerini askıya alma, öğrenci kontenjanını azaltma veya öğrenci alımını durdurma, faaliyet iznini geçici olarak durdurma ve faaliyet iznini kaldırma yaptırımları uygulanabilecek.
Yükseköğretim Kurulu, üniversitelerin ihlalleri giderme yönündeki çalışmalarını da dikkate alarak bazı durumlarda daha alt düzeyde yaptırım uygulayabilecek.
Kontenjanlar da kısıtlanabilecek
Vakıf üniversitelerinde mevzuata aykırı uygulamaların devam etmesi halinde ilgili programların öğrenci kontenjanları bir yıl süreyle azaltılabilecek veya öğrenci alımı tamamen durdurulabilecek.
Öğrenci kayıtlarında usulsüzlük yapılması, gerekli akademik kadronun bulunmaması, izin alınmadan program açılması ve kontenjanların üzerinde öğrenci kaydedilmesi gibi durumlar da yaptırım kapsamına alındı.
Daha ağır ihlallerde ise üniversitenin faaliyet izni geçici olarak durdurulabilecek. Bu durumda üniversitenin yönetimi garantöre veya YÖK tarafından belirlenecek bir devlet üniversitesine devredilebilecek.
Akademik çalışmalarda sahtecilik için ağır yaptırım
Kanunla akademik etik konusunda da önemli düzenlemeler yapıldı.
Kişisel emeği ve akademik birikimi dışında, ücretli veya ücretsiz şekilde başkalarına hazırlattığı tez, makale, kitap veya proje gibi çalışmalarla diploma ya da akademik unvan elde eden kişilerin üniversite öğretim mesleğinden çıkarılması ve bu yollarla kazanılan akademik derece ve unvanların geri alınması öngörüldü.
Başkaları adına akademik çalışma hazırlayan, üreten veya bunlara aracılık edenlere ise adli para cezası uygulanabilecek.
Yan dal uzmanlığı bulunanlara ek ödeme artışı
Düzenlemeyle öğretim üyelerinin ek ödemelerinde de değişiklik yapıldı.
Tıpta uzmanlık mevzuatına göre yan dal uzmanlığı bulunan öğretim üyeleri ile yan dal uzmanlık eğitimi yapan araştırma görevlileri için ek ödeme oranları artırıldı.
Bunun yanı sıra üniversitelerde yürütülen ortak araştırma ve geliştirme projelerinden elde edilen gelirlerin belirli bölümünün projelere katkı sağlayan öğretim elemanlarına ödenebilmesine yönelik düzenlemeler de yapıldı.
Yurt dışındaki üniversite faaliyetlerine yeni düzenleme
Kanunla devlet üniversitelerinin yurt dışında yerleşke, akademik birim ve program kurmasının önü de açıldı.
Cumhurbaşkanı kararıyla devlet yükseköğretim kurumları yurt dışında yerleşke ve akademik birimler oluşturabilecek. Bu birimlerde görev yapacak akademik ve idari personelin çalışma usulleri ile üniversitelerin yurt dışındaki faaliyetlerinden elde edeceği gelirlerin kullanımına ilişkin esaslar da yeniden düzenlendi.
Akademik unvan ve sahte diploma düzenlemeleri sıkılaştırıldı
Yasal olmayan şekilde Türkiye’de yükseköğretim programı açan veya işletenlere yönelik cezai yaptırımlar da kanunda yer aldı.
Yurt dışındaki bir eğitim kurumu adına hareket ederek mevzuata aykırı biçimde Türkiye’de önlisans, lisans veya lisansüstü program açanlar ile izinsiz yükseköğretim kurumu açan veya işletenler hakkında hapis ve adli para cezası uygulanabilecek.
Sahte diploma, mezuniyet belgesi veya sertifika düzenleyenler hakkında ise Türk Ceza Kanunu'nun ilgili hükümleri uygulanacak.
67 yaşını dolduran bazı uzmanlara yeniden çalışma imkanı
Kanunla tıp ve diş hekimliği alanında uzman olup devlet yükseköğretim kurumlarında görev yapmış ve 67 yaşını dolduran öğretim üyelerine de yeni bir imkan getirildi.
Gerekli şartları taşıyan bu kişiler, ihtiyaç bulunan yükseköğretim kurumlarına başvurmaları halinde kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl içinde sözleşmeli olarak yeniden çalıştırılabilecek.
Yeni düzenlemelerle birlikte yükseköğretim sisteminde öğrenci affından vakıf üniversitelerinin denetimine, akademik etik kurallarından öğretim üyelerinin mali haklarına kadar birçok alanda değişiklik hayata geçirilmiş oldu.
