Eskişehir merkeze yaklaşık 66 kilometre uzaklıktaki Çifteler ilçesine bağlı kırsal Abbashalimpaşa Mahallesi, mimari düzeni ve tarihi geçmişiyle dikkat çekiyor. 1912 Balkan Savaşları'nın ardından Bulgaristan'ın Kırcaali bölgesinden göç eden Türkler tarafından kurulan mahalle, ilk günkü imar planına sadık kalınarak bugüne kadar ulaştı.
Kuruluş sürecinde her aileye 120 dekar tarla ve 700 metrekare arsa tahsis edilen yerleşimde, dikdörtgen ve kare bloklardan oluşan planlama yıllar boyunca korunurken, mahallede inşa edilen yeni yapılar da mevcut plana uygun şekilde inşa edildi. Sokakların tamamı düz ve birbirine paralel uzanırken, yerleşimde çıkmaz sokak bulunmuyor.
İsmi Abbas Halim Paşa'dan geliyor
İlk kurulduğu dönemde "Mandıra" adıyla anılan yerleşimin ismi, 30 Aralık 1914 tarihinde Hüdavendigar Vilayeti'nin kararıyla değiştirildi. Mahalleye, dönemin Osmanlı devlet adamlarından ve Mısır prenslerinden Abbas Halim Paşa'nın adı verildi. Böylece yerleşim uzun yıllardır Abbashalimpaşa ismiyle anılmaya devam ediyor.
"Yeni bir ev yapılacağı zaman bu mimari düzen kesinlikle bozulamaz"
Mahallenin tarihi ve mimari yapısıyla ilgili bilgi veren Abbashalimpaşa Mahallesi Muhtarı Mehmet Güçen, "Bizim köyümüz 113 yıllık, Türkiye genelinde eşi benzeri olmayan bir köydür. Sakinleri, Bulgaristan'ın Kırcaali ve Tozçal bölgelerinden göç edip gelmiştir; köyümüzde dışarıdan gelen yabancı halk hiç yoktur. Köyümüzün gelenekleri tamamen eski usullere göre yaşatılmaktadır. Köyümüzün mimari şekli son derece düzgündür; sokaklarımızın ve caddelerimizin hepsi aynı eşitliktedir ve hiçbir çıkmaz sokağımız bulunmamaktadır. Burasını 113 yıl önce dönemin Bursa Valisi Abbas Halim Paşa, ilk olarak bir mandıra şeklinde kurmuştur. Sonradan yerleşimin ismi Abbas Halim Paşa olarak değiştirilmiştir. Köyün tam olarak nasıl kurulduğunu bizler pek detaylı bilmeyiz ancak köyde bunun bir şeması ve yazılı tarihi vardır. Kendisi Mısır prenslerinden olup, eski Bursa Valilerinden Said Halim Paşa'nın da kardeşidir. İlk kurulduğunda Abbas Halim Mandırası olan isim, daha sonra Abbas Halim Paşa yapılmıştır. Köyde yeni bir ev yapılacağı zaman bu mimari düzen kesinlikle bozulamaz, herkes aynı şartlara ve plana uymak zorundadır." dedi.
Nüfus azaldı, düzen değişmedi
Mahallede geçmişte uygulanan köy sandığı sistemi sayesinde dışarıdan yerleşime izin verilmediğini anlatan Güçen, "Eskiden köyümüzde şöyle bir uygulama vardı: Köyümüzün bir köy sandığı bulunuyordu fakat büyükşehir yasasıyla mahalleye dönüştüğümüz için bu köy sandığı kapandı. Geçmişte köyümüze dışarıdan yabancı birini sokmuyorduk. Satılık bir ev olduğunda muhtarlarımız ve köy sakinlerimiz, köy sandığındaki bütçeyle o evi satın alarak köye yabancıların yerleşmesini engelliyordu. Ancak şimdi köy sandığı da para da kalmadı. Eskiden nüfusumuz çoktu; 600-700 civarındayken şimdi 300'e kadar düştü. Türkiye genelinde hiçbir yerde, hiçbir büyükşehirde böyle özelliklere sahip başka bir köy yoktur. Köyümüzün arazisi çok büyüktür; tam 22 bin dekar arazimiz bulunmaktadır. Bu yüzden köyümüze gelip yerleşmek isteyen çok fazla vatandaş var ancak biz buna müsaade etmiyoruz. Özellikle hayvancılık yapanların, hayvanlarını otlatmak ve merayı kullanmak için köyümüzde çok gözü var ama biz bunlara da izin vermiyoruz" ifadelerini kullandı.
