Diyabet, yalnızca kan şekeri yüksekliğiyle sınırlı kalmayarak kalp, böbrek, göz ve sinir sistemi başta olmak üzere vücudun birçok bölümünü etkileyebiliyor. Uzmanlar, hastalığın giderek yaygınlaştığını ve farkındalığın artırılması gerektiğini belirtiyor.
Diyabet görülme sıklığı yüzde 20'ye yükseldi
Uzmanların değerlendirmelerine göre, yaklaşık 15 yıl önce Türkiye'de yetişkin nüfusta yüzde 14 civarında olan diyabet görülme sıklığı günümüzde yüzde 20 seviyesine ulaştı. Türkiye'de yaklaşık 10 milyon yetişkinin diyabetle yaşadığı tahmin edilirken hastaların önemli bir bölümü hastalığının farkında değil.
Dünya genelinde ise her 10 yetişkinden birinin, yaklaşık 600 milyon kişinin diyabetle yaşadığı belirtiliyor. Diyabetin yol açtığı sağlık sorunlarının yanı sıra hastalığa bağlı ölümler de önemli bir halk sağlığı sorunu oluşturuyor. Uzmanlar, dünya genelinde her 6 saniyede bir kişinin diyabet nedeniyle hayatını kaybettiğine dikkat çekiyor.
Fazla kilo ve hareketsizlik riski artırıyor
Diyabet, pankreastan insülin hormonunun yetersiz salgılanması veya insülinin vücuttaki etkisinin azalması sonucunda ortaya çıkıyor. Hastalık, temel olarak Tip 1 ve Tip 2 diyabet olmak üzere farklı türlerde görülüyor.
Tip 1 diyabet, bağışıklık sisteminin pankreastaki insülin üreten hücrelere zarar vermesiyle gelişirken Tip 2 diyabet çoğunlukla insülin direnci veya insülin salgılanmasındaki bozuklukla ilişkilendiriliyor.
Özellikle Tip 2 diyabet açısından fazla kilo ve obezite önemli risk faktörleri arasında bulunuyor. Karın çevresinde yağlanma, hareketsiz yaşam, ilerleyen yaş, ailede diyabet öyküsü ve sağlıksız beslenme alışkanlıkları da hastalığa yakalanma riskini artırabiliyor.
Diyabet tedavisi kişiye göre belirleniyor
Diyabet tedavisinde artık yalnızca kan şekeri değerleri değil, hastanın genel sağlık durumu da dikkate alınıyor. Uzmanlar, tedavi planı oluşturulurken kalp hastalığı, fazla kilo, obezite ile böbrek ve karaciğer fonksiyonlarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.
Son yıllarda geliştirilen ilaç seçenekleri de tedavide öne çıkıyor. Böbreklerden glukoz atılımını artıran SGLT2 inhibitörleri ile iştah üzerinde etkili olan GLP-1 analogları, uygun hastalarda kilo kontrolüne katkılarının yanı sıra kalp ve damar sağlığı açısından sağlayabildikleri faydalarla dikkat çekiyor.
Yapay pankreas sistemi insülin salgısını taklit ediyor
Özellikle Tip 1 diyabet tedavisinde kullanılan ve halk arasında yapay pankreas olarak bilinen sistemler, pankreasın insülin salgılama işlevini taklit edecek şekilde çalışıyor.
Gerçek bir organ olmayan bu sistem; deri altına insülin veren pompa, glukoz seviyesini ölçen sensör ve ihtiyaç duyulan insülin miktarını hesaplayan yazılımdan oluşuyor. Sistem, ölçülen kan şekeri düzeyine göre uygun miktarda insülin uygulanmasına yardımcı oluyor.
Parmak delmeden şeker takibi yapılabiliyor
Diyabet takibinde kullanılan teknolojiler de hastaların günlük yaşamını kolaylaştırıyor. Sürekli glukoz izleme sistemleri sayesinde kan şekeri düzeyleri, kola takılan ve cilt altına uzanan küçük sensörlerle düzenli aralıklarla ölçülüp kaydedilebiliyor.
Hastalar, bu sensörlerden elde edilen verileri cep telefonları üzerinden takip ederek glukoz seviyelerindeki değişimleri görebiliyor. Ancak uzmanlar, bu sistemlerin her durumda parmak ucundan ölçüm ihtiyacını tamamen ortadan kaldırmadığını vurguluyor.
Diyabetin türü, hastanın yaşı ve bireysel ihtiyaçları doğrultusunda takip ve tedavi yöntemlerinin belirlenmesi gerektiğine dikkat çeken uzmanlar, erken tanı ve düzenli kontrolün hastalığın yol açabileceği komplikasyonların önlenmesinde önemli rol oynadığını ifade ediyor.
