Türkiye tarihinin en önemli ekonomik krizlerinden birini yaşıyor…
Geçtiğimiz hafta ortaya çıkan “fon krizi” ise işin tuzu biberi oldu…
***
Türkiye genelinde irili ufaklı 2 bin 500 fabrika ya satılık ya da kiralık…
SÖZCÜ gazetesinde yer alan habere göre;
Çoğu Marmara bölgesinde…
İstanbul, Gebze, Sakarya, Bursa…
Ardından Ege bölgesi geliyor…
Denizli, İzmir, Manisa…
İç Anadolu bölgesinde Ankara, Kayseri, Eskişehir…
Eskişehir bu iller içinde belki de durumu en az kötü olan illerden ancak yine de sıkıntılı…
Uzmanlar,
İşin daha başlangıç aşamasında olduğunu ve rüzgârın giderek şiddetleneceğini söylüyorlar…
Çünkü fon krizi, zaten uzun süredir var olan ekonomik krizi daha da derinleştiriyor…
Çünkü İstanbul borsası da büyük düşüş yaşıyor…
***
Yıl 1929…
Amerika Birleşik Devletleri’nde bir Nisan sabahı borsa birden çöküyor…
Birden dediğime bakmayan, elbette durduk yerde değil…
Gerekçe bizimkinin tam tersi…
Fazla üretim yüzünden…
Birinci dünya savaşının ardından ABD’de hem sanayide hem tarımda üretim büyük artış gösteriyor…
Firmaların depoları dolup taşıyor...
Tüketim üretimle ters orantılı…
Sanayici, yatırımcı, çiftçi bankalardan aldıkları kredileri geri ödeyemiyorlar…
Bankalar hızla batıyor…
Ürününü paraya çeviremeyen sanayici ve çiftçinin hali piyasaları kilitliyor ve domino etkisi yaratıyor…
Yani biz yokluktan, üretim yetersizliğinden kriz yaşarken, adamlar çokluktan, üretim fazlalığından kriz yaşıyorlar…
Adı tarihe “büyük buhran” olarak geçen kriz, kısa zamanda Atlantik’in ve Pasifik’in diğer yakalarına da erişiyor ve dünyanın tümünü etkiliyor…
Ve yaklaşık dört yıl sürüyor etkileri…
***
Her ne kadar bizdeki kriz dünyayı sarsacak ölçekte olmasa da, bizi yeterince sarsıyor…
Son dönemde,
Gazetelerde, haber sitelerinde şu tip haberlere daha çok rastlamaya başlamıştık…
“70 yıllık firma kapanıyor…”
“Gıda devi üretimini sonlandırdı…”gibi, gibi…
Son fon krizinden sonra, işin vahameti çok daha iyi anlaşılmaya başlandı…
Sanayici finansmana erişemiyor, erişse de maliyeti çok yüksek…
Birçok firma işçisine ödeyeceği maaşı, yüksek getirisi nedeniyle fonlara yatırıyor…
Fonlar da buharlaşınca, işçisine maaş ödemesinde sıkıntı yaşıyor…
Bu sefer, evini, yatını, katını satılığa çıkarıyor işveren…
Baktı yine işin içinden çıkamayacak;
Bu sefer sahip olduğu fabrika binasını, içindeki makine ekipmanlarını satılığa çıkarıyor…
Ancak piyasa bu tür satılık emtia çoğaldıkça, fiyatlar tepetaklak aşağıya iniyor…
***
Ne diyelim;
Millet olarak daha çekilecek çilemiz varmış…
Allah sonumuzu hayretsin…
