Geçtiğimiz 17 Nisan, Köy Enstitülerinin 86. kuruluş yıldönümüydü…
1940 yılında kurulan Köy Enstitülerinin kapatılması 1947-1954 yılları arasında gerçekleşti…
Yani yaygın bir kanaat olan,
1950 yılında iktidara gelen Demokrat Parti başlatmamıştır kapatılma sürecini…
Başlatan CHP’dir…
Süreci Demokrat Parti de sürdürmüştür…
1947 yılında Köy Enstitülerini kuran iki önemli isim görevden alınıyor…
Milli Eğitim Bakanı Hasan Ali Yücel,
İlköğretim Genel Müdürü İsmail Hakkı Tonguç…
Bu iki isim olmadan Köy Enstitülerinin yaşaması mümkün değildi…
Bunu çok iyi bilen karşı kesim, kendi projelerini hızla hayata geçirdiler ve ismin görevlerinden uzaklaştırılmalarını sağladılar…
Cumhurbaşkanı İsmet İnönü,
Başbakan ise Recep Peker’dir…
Peki Cumhuriyet Halk Partisi’nin büyük emekler vererek kurduğu bu eğitim modelini neden yine kendi elleriyle sonlandırmıştır?
***
Türkiye 2. Dünya Savaşına katılmamış ancak önemli bedeller ödemiştir…
Savaş sonrası yeni bir dünya modelinin ortaya çıkacağı açıktır…
Galipler cephesinde iki karşı grup vardır…
Bir tarafta ABD ve İngiltere…
Bir tarafta o zamanki adıyla Sovyetler Birliği…
Bu iki bloğun Avrupa’yı karpuz gibi ikiye böleceği bellidir…
Bu nedenle Türkiye safını belirlemek zorundadır…
Türkiye 25 Nisan - 26 Haziran 1945 tarihleri arasında düzenlenen San Francisco Konferansı’na katılır…
Birleşmiş Milletler’in kuruluşunun ilk filizleri burada atılacaktır…
Türkiye adına Cumhurbaşkanı İsmet İnönü katılır…
Savaş sonrası dönemde başlayacak Marshall yardımlarının ilk görüşmeleri de bu süreçte yapılır…
ABD’de sonraki dönemde de artarak devam edecek olan komünizm karşıtlığı hızla tırmanmaktadır…
Türkiye’nin ABD ve Batı ile aynı safta yer alması, hem askeri hem ekonomik destek alması söz konusudur…
Ancak ABD’nin de bir takım şartları vardır…
Bunlardan biri de;
Sovyet modeli ile birçok benzerlik içeren Köy Enstitü eğitim modelinden derhal vazgeçilmesidir…
Çünkü,
Köylerdeki çocuklar alınıyor, bir arada eğitiliyorlardı…
Hem okuma yazmayı ve diğer eğitimleri alıyorlar,
Hem keman çalmayı, hem inşaat yapmayı, hem de tarım ve hayvancılığı öğreniyorlardı…
Sistemin amacı,
Bu çocukları, geldikleri köylere öğretmen olarak göndermekti…
ABD, enstitülerinin kapatılması konusunda ciddi bir direnç gösterdi…
Türkiye’nin kabul etmemek gibi bir şansı yoktu…
O günlerin koşulları içinde İsmet İnönü, çok partili hayata geçmeyi ve enstitüleri kademeli olarak kapatmayı kabul etti…
1947’de başlayan kapatma süreci 1954 yılında tamamlandı…
Bu arada şunu da hatırlatmak gerekiyor…
Türkiye’de ilk köy enstitüsü Çifteler’de açılmıştır…
***
Bir daha asla yaşanmamasını dilediğimiz geçen haftaki okul saldırıları, bizlere bir kere daha gösterdi ki;
Eğitim sistemimizdeki tercihler değiştirilmeyip, geliştirilerek sürdürülebilseydi, belki çok daha başka bir Türkiye’de yaşıyor olabilirdik…
