Esan Eczacıbaşı AŞ’nin 25 yıllık bir maden ocağı var Eskişehir’de. Odunpazarı ilçesine bağlı Demirli ve Seklice mahallelerini kapsayan bölgede bentonit çıkılıyor. Daha önce Sonhaber gazetemizde “Bu maden bu köyü yutacak” diyerek köy sakinlerinin şikayetlerini ve yıllardır maruz kaldıkları çileyi dile getirmiştik…
Biliyorsunuz Eczacıbaşı seküler sermayenin temsilcilerinden. Bozüyük’te geniş bir tesisi var. Ciddi istihdam sağlıyor. Eskişehir’de de pek çok çalışanı mevcut. Son dönemde Eskişehir’de Büyükşehir Belediyesi’nin hayata geçirdiği kültür sanat etkinliklerinde hem sponsor hem de ‘konuk’ olarak görebiliyoruz kendilerini. Öncesini pek hatırlamıyorum ya da dikkatimi çekmemiş.
*
Köylülerin firma, şahıs ayırt etmeden yaşam mücadelesi verdiği pek çok cephe oluştu Türkiye’de. Eskişehir’de de bu durum böyle. Maalesef, vahşi madencilik projeleri giderek artıyor.
Alpagut-Atalan’da Cengiz Holding/Montan AŞ, Sivrihisar’da adını Türk Altın olarak değiştiren KOZA AŞ, Alpu’da Taşzemin, Demirli’de Eczacıbaşı… Bunlar sadece bazıları. Başka konumlarda durdurulan projeler, henüz ÇED raporu sunup resmi olarak süreç başlatmamış şirketler var…
Eskişehir’imize, haritamıza; kentimizde nerede hangi cevher olduğuna, hangi toprağın daha değerli olduğuna bizden daha hakimler.
*
Bu haritanın yakın dönem takviminde ise…
Doğa ve yaşam mücadelemizin Demirli kıstasında Eczacıbaşı’na karşı bir zafer elde ettik. 25 yılını “25 hektarın altındaki alanda işlem yapacağız” diyerek ÇED süreci başlatmadan Valilik izniyle geçiren Eczacıbaşı, Demirli’deki kapasite artışında yargı engeline takıldı. ‘ÇED Olumlu’ raporu iptal edildi. Mahkeme yürütmeyi durdurma kararı verdi.
Tıpkı yaklaşık 10 gün önce yine yürütmeyi durdurma kararı verilen Alpagut-Atalan’daki mahkeme sonucunda olduğu gibi Demirli sakinleri de bir araya gelerek sermayeye karşı bu zaferi kutladı.
Alpagut-Atalan’da Halime Tuncer teyzemizin “Sevinçten ayaklarımız yere basmıyor”; Demirli’de Abdullah Mermer’in, “Yeniden doğmuş gibiyiz” sözleri aklıma kazındı. Çünkü mücadelelerimiz bunları duyabilmek için…
Tabii köylülerin bu sevinçlerinin arasında kentimizde kafamızı karıştıran şeyler de olmuyor değil.
Mesela 5 Kasım’da Tabip Odası’nda bir araya gelen Demirli sakinleri ormanlarımızı da telafi edelim derken birkaç saat sonra Eskişehir Büyükşehir Belediyesi ile Eskişehir Kent Konseyi “İz bırakanlar” söyleşisiyle Eczacıbaşı Holding Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı ve Türkiye Bilişim Vakfı Başkanı olan Faruk Eczacıbaşı’nı ağırlıyor.
Bu durumda;
vahşi madenciliğe karşı hukuki mücadeleyi uzun yıllardır sürdüren,
özellikle Alpu’ya yapılmak istenen kömürlü termik santrali durdurarak büyük zafer elde eden Büyükşehir’in kültür-sanat zeminindeki buluşması mı bizi şaşırtmalı yoksa Eczacıbaşı madenine karşı dava açmaması mı?
Elbette Büyükşehir Belediyesi’nin dava açmamış olması ile Eczacıbaşı’nı bir söyleşide ağırlaması aynı nitelikte iki tutum değil.
Sadece bir ilişkiler ve iletişim ağının dışa vurumu…
Fakat bu bize, şehrin politikasının ne kadar gri alanda, siyasi ve etik çerçevesinin belirsizliği içinde yoğurulduğunun bir göstergesi…
*
Tıpkı Büyükşehir Belediyesi’nin büyük özen gösterdiği Porsuk Islah Projesi kapsamında Çınar Mühendislikle yürüttüğü çalışmaların yanı sıra,
Aynı şirketinAlpu’da Taşzemin AŞ’nin maden projesine ilişkin halkın bilgilendirme toplantısında ve ardından Kaymaz’da Türk Altın’ın siyanürlü altın-gümüş madeninin kapasite artışında karşımıza çıkması gibi…
Birbirine değen, iç içe geçmiş, sınırları belirsiz liberal ilişkiler…
Bu belirsiz ilişkinin Tepebaşı’nda da bir diyalogu gerçekleşti. Faruk Eczacıbaşı, Good Sanitation Company’nin Eskişehir OSB’deki yeni montaj tesisini ziyaret etti. Yanında Tepebaşı Belediye Başkanı Ahmet Ataç ile birlikte.
Gördüğüm ve soruşturduğum kadarıyla Odunpazarı’nda bir iletişim kurulmamış…
Mesele, ne sadece Eczacıbaşı ya da Çınar ne sadece sermaye ne de başkanların hangi etkinlikte kiminle yan yana gelebildikleri.
Mesele, kent yönetimlerinin doğa ve yaşam hakkı karşısında nasıl bir siyasi ve etik tutum geliştirdiği.
Daha da önemlisi, bu tutumun sermayeyle kurulan ilişkiler söz konusu olduğunda ne ölçüde değiştiği…İlişkilerin ne kadar siyasi ne kadar ekonomik ne kadar halkın çıkarına olduğu.
*
Çünkü olay, sermayenin hangi ideolojik kimlikle temsil edildiğinden çok, kentle ve doğayla nasıl bir ilişki kurduğunda düğümleniyor.
Seküler sermayenin kültür-sanat etkinlikleriyle kent yaşamında görünürlük kazanması, toplumsal karşılığını ve itibarını güçlendirmesi elbette başlı başına bir sorun değil.
Ancak aynı sermayeninüretim faaliyetleri nedeniyle köylülerin yaşam alanlarını savunmak zorunda kaldığı bir tablo da ortada.
Üstelik faydaya ve paydaya göre değişen sükûnet hiç sessiz değil…
Burada yerel yönetimlere düşen sorumluluk, bu iki alanı birbirinden bağımsız değerlendirmemek...
Kültür-sanat alanında kurulan yakınlıkların, doğa ve yaşam hakkı söz konusu olduğunda sorgulamayı ortadan kaldırmaması gerekir.
Çünkü kentin kültürünü sadece misafirleri ve etkinlikleri oluşturamaz. Toprağını, suyunu, ormanını ve kültürün kendisi olan insanını koruyup değer verebilmesiyle ölçülür.
Unutmayalım ki; demokrasi önce azınlıklar içindir…
