Unlu mamullerde biri olan börek, ülkemizde beslenmenin önemli bir parçası olup, nerdeyse kahvaltıdan akşama kadar her öğünde tüketilen ve günümüz şartlarında, hızlı beslenmeye uygun bir gıdadır.
Son yıllarda dünya genelinde bu gibi sevilerek tüketilen gıdaların sağladığı faydaların artırılması konusuna çok önem verilmeye başlanmıştır. Bunun gibi geleneksel gıdaların insan sağlığı için daha faydalı hale getirilmesi yani fonksiyonel gıda olabilmesi için,meyve ve sebzelerle zenginleştirip, vitamin, mineral ve lif içeriğinin artırılmasına öncelik verilmektedir. Bazı böreklerde oldukça yetersiz miktarda olabilen besin öğelerinin böreğe ilave edilmesi, toplumda görülen vitamin ve mineral eksikliklerinin giderilmesi bakımından önemlidir. Balkabağı böreği hem tuzlu hem de tatlı olarak yapılabilmekte olup, böreğin hammaddeleri un ve balkabağından hazırlanan içtir. İki çeşit börekte de iç malzemeleri buna göre hazırlanmaktadır. Böreğin hamuru sade un, su, tuz ile hazırlanılabildiği gibi, içine eşit oranlarda kullanılan süt, su, yoğurt, sıvıyağ ilavesi ile de hazırlanabilmektedir. Hamuruna konulan süt ürünleri ve yumurta, bir yandan protein miktarını artırırken, böreğin içermediği B12, folik asit, B6 gibi B vitaminleri ve demir, çinko gibi minerallere de katkıda bulunur. Böreğin hamuru hazırlanırken limonsuyu ve sirke konulması, böreğin kıtır kıtır olmasını sağlamaktadır. İç, eğer tuzlu olacaksa, kavrulmuş balkabağı ve soğanın baharatlarla zenginleştirilmesi ile yapılmakta, eğer tatlı olarak yapılacaksa un balkabağı, şeker, ceviz ve istenirse tahinden oluşmaktadır.
Balkabağı böreğinin şekli, geleneksel olarak “burma” halinde yapılsa da daha farklı şekiller vererek de yapmak mümkündür. Balkabağı böreğinin yufkası sade un, su, tuz ile yapılıyorsa yağda bekletilip, açılmaktadır. Eğer süt ürünleri ve su ile yada yumurta konularak hazırlandıysa, yufkalar un ve nişasta karışımı ile açılmaktadır. Bu böreği açarken kullanılan nişasta ve un karışımı kolay açılmasını ve gevrekliği sağlar. Bu börek yendiğinde vücuda enerji sağlarken, aynı zamanda sinir sisteminin iyi çalışmasına yardımcı olur ve kış aylarında sık yakalanılan öksürüğün kesilmesine, göğüs ağrılarının hafiflemesine, bağırsak ağrılarının giderilmesine katkı yapar. Balkabağı böreği içinde birçok gıda bileşeni yer aldığı için vitamin ve minerallerin yanı sıra antioksidanlarca da takviye edilmiş olmaktadır. Tatlı olarak yapıldığında içine konulan tahin ve ceviz ile protein ve değerli yağların içeriği artmaktadır.
Geleneksel olarak yapılan ve tüketilen bu böreğin hem tatlısı hem de tuzlusunda; sağlık üzerinde etkili olan karotenoidler, fitosteroller, fenolik bileşenlerin içeriği yüksektir. Yapımında genellikle rafine un kullanıldığı için, bu undan gelen basit karbonhidratların ve içine konulan yağların alımını, balkabağı azaltacaktır. İçine konulan malzemeler ile sağlanan polisakkaritler, kan serumunun insülin seviyesini artırarak, kan şekeri seviyesini düşürmekte ve glikoz toleransını geliştirmektedir. Bu börek yapımında buğday tanesinin kabuk, rüşeym (embriyo), endosperm bölümlerini içeren tam buğday unu belli miktarda kullanılırsa, hem tadı bozulmamakta hem de vücuda alınan vitamin ve mineral içeriği artarak sağlığa katkısı daha fazla olmaktadır. Antioksidan içeriği yüksek olan bu gıda bazı kanser çeşitleri, ultraviyole ışınlarına bağlı deri hasarları, koroner kalp hastalıkları, yaşa bağlı olarak gelişen katarakt ve makula dejenerasyonu gibi hastalıklara karşı vücudu korumaya katkıda bulunmaktadır. Sarı- turuncu renkteki böreğin beta karotein, lutein, zeaksantin içeriği ile cilt ve göz sağlığımıza katkısı büyüktür. Tatlı böreğin içine konulan tahin ve ceviz, tat ve lezzetini artırırken protein, Omega 3-6-9 gibi yağ asitleri içeriği artmakta, içine konulan katı yağlar dengeli bir yağ alımına katkıda bulunmaktadır.
Ceviz ve tahin güçlü ve nadir antioksidanlar sağlarken, A,E gibi vitaminlerin alımına yardımcı olmakta, yukarda bahsedilen hastalıklara ilave olarak pek çok başka hastalığa karşı da korumaktadır. Sağlık bakımından günlük diyet lif tüketimi çok önemlidir. Bu böreğin diyet lif içeriği onu fonksiyonel bir ürün haline getirmektedir. Çözünen ve çözünmeyen lif içeriği sade bir böreğe göre daha yüksektir ve böylece bağırsak sağlığına katkıda bulunmaktadır. Bağırsakta fermente olarak, oradaki faydalı bakterilerin artışına yardımcı olmakta, aynı zamanda içerdiği diyet lifler ve içeriğinde bol miktarda bulunan potasyum ile, kolestrol ve şekeri düşürerek kalp-damar sağlığını korumaya da yardımcı olmaktadır.
Balkabağı böreği, sağlığa faydalı içeriğe sahip, tatlı olanı diğer şerbetli tatlılara göre daha az şekerli, lezzetli ve her yaştan insanın rahatlıkla tüketebileceği, günümüzdeki hızlı beslenmeye uygun, fonksiyonel bir gıdadır. Tuzlu çeşidi tüketiliyorsa yanında ayranla, tatlı çeşidi tüketiliyorsa krema, kremşanti, kaymak gibi protein ve B12 içeriği yüksek gıdalarla fakat fazlaya kaçmadan tüketilmesi önerilir.
